ABD Başkanı Donald Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, bugün (22 Nisan 2025) düzenlenen ortak törenle uzun süredir müzakere edilen mutabakat metnini resmen imzaladı. İmza töreni, İsviçre'nin Cenevre kentinde gerçekleşti ve iki lider de metnin yürürlüğe girmesiyle ilişkilerde yeni bir sayfa açıldığını duyurdu. Anlaşma, nükleer program, ekonomik işbirliği ve bölgesel güvenlik konularını kapsıyor.
Anlaşmanın ayrıntıları
Mutabakat metni, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin sınırlandırılması ve uluslararası denetime açılmasını öngörüyor. Buna karşılık ABD, İran'a uyguladığı bazı ekonomik yaptırımları kademeli olarak kaldırmayı taahhüt ediyor. Ayrıca iki ülke arasında enerji, ticaret ve teknoloji alanlarında işbirliği mekanizmaları kurulacak. Anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte, BM Güvenlik Konseyi'nin ilgili kararları da güncellenecek.
Trump, imza töreninde yaptığı açıklamada, 'Bu anlaşma, bölgede barış ve istikrar için tarihi bir fırsattır. İran'ın nükleer programıyla ilgili endişelerimizi giderecek ve ekonomik işbirliğini artıracak.' dedi. Pezeşkiyan ise 'İran halkının haklarını koruyan ve aynı zamanda uluslararası toplumla uyum içinde olmamızı sağlayan bir metin hazırladık.' ifadelerini kullandı.
Müzakerelerin arka planı
Anlaşma müzakereleri, 2023 sonlarında başlamış ve aylar süren yoğun diplomatik temaslar sonucunda bugünkü imzaya ulaşılmıştı. Taraflar arasında arabuluculuk rolünü üstlenen İsviçre, müzakerelerin başarıyla tamamlanmasından memnuniyet duyduğunu bildirdi. Anlaşma, 2015 yılında imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı'nın (KOEP) Trump döneminde ABD'nin tek taraflı olarak çekilmesiyle rafa kalkmasının ardından yeniden nükleer diyalog kurulması açısından kritik öneme sahip.
İmza törenine ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de katıldı. Anlaşmanın önümüzdeki günlerde ABD Kongresi ve İran Meclisi'nde onaylanması bekleniyor. Uzmanlar, bu anlaşmanın Orta Doğu'da dengeleri değiştirebileceğini ve bölgesel krizlerin çözümüne katkı sağlayabileceğini belirtiyor.
Anlaşma metninin tam metni henüz kamuoyuyla paylaşılmadı, ancak her iki taraf da önümüzdeki haftalarda detayları açıklayacaklarını duyurdu. Bu gelişme, uluslararası toplumda genel olarak olumlu karşılanırken, bazı çevreler anlaşmanın uygulanmasına yönelik endişelerini dile getiriyor.
