ABD ile İran arasındaki nükleer müzakerelerde tıkanıklık sürerken, ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'na kıyısı bulunan Umman'ı açık bir dille tehdit etti. Trump'ın, "Önümüze çıkarlarsa fena bombalarız" sözleri, bölgedeki gerilimi bir üst seviyeye taşıdı. Bu açıklama, Washington ile Tahran arasındaki diyalog çabalarının gölgesinde, Körfez'deki dengeleri yeniden altüst edebilecek nitelikte.
Trump'ın Umman çıkışı: "Önümüze çıkarlarsa bombalarız"
Trump'ın bu sözleri, iki ülke arasındaki müzakerelerdeki tıkanıklığın ardından geldi. ABD Başkanı, özellikle İran'ın nükleer programı konusunda anlaşma sağlanamaması halinde her türlü seçeneğin masada olduğunu ima etti. Umman ise tarihsel olarak bölgede arabulucu rolü oynamış, ABD ile İran arasında gizli görüşmelere ev sahipliği yapmış bir ülke. Ancak Trump'ın bu tehdidi, Umman'ın tarafsız konumunu hedef alarak bölgesel istikrarı daha da kırılgan hale getiriyor.
Uzmanlara göre, Trump'ın bu söylemi, müzakerelerde masadan kalkma ya da Tahran'a baskıyı artırma stratejisinin bir parçası olarak değerlendirilebilir. Ancak Umman'ın doğrudan tehdit edilmesi, Körfez ülkeleri arasında da tedirginlik yaratmış durumda. Zira Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir su yolu. Bu bölgedeki herhangi bir çatışma, küresel enerji piyasalarını anında etkileyebilir.
Tahran'dan yanıt: Washington'ı vakit kazanmakla suçluyor
İran yönetimi ise Washington'ı müzakereleri uzatarak zaman kazanmakla suçluyor. Tahran yönetimi, ABD'nin yaptırımları sürdürürken müzakere masasında oyalama taktiği izlediğini öne sürüyor. İran Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, "Müzakere kapısı açık, ancak ABD'nin ciddi bir niyeti olmadığı aşikar. Biz hazırlıklarımızı yapıyoruz" denildi.
İran'ın savaş hazırlıklarını artırdığı iddiaları da gündemde. Bölgedeki istihbarat kaynaklarına göre, İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı çevresinde askeri tatbikatlarını yoğunlaştırmış durumda. Ayrıca balistik füze rampalarının konumlandırıldığına dair uydu görüntüleri de basına yansıdı. Bu gelişmeler, iki ülkenin bir çatışmaya ne kadar yaklaştığı sorusunu akıllara getiriyor.
Bölgesel yansımalar ve küresel riskler
Trump'ın bu tehdidi, sadece İran'ı değil, tüm Körfez ülkelerini yakından ilgilendiriyor. Umman'ın doğrudan hedef alınması, bölgedeki diğer ülkelerde de endişe yarattı. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar, tansiyonun düşmesi için arabuluculuk girişimlerinde bulunuyor ancak şu ana kadar somut bir ilerleme sağlanabilmiş değil.
Enerji piyasaları da bu gelişmelere duyarsız kalmadı. Brent petrol, Trump'ın açıklamalarının ardından %3'ün üzerinde bir yükselişle varil başına 80 doların üzerini test etti. Uzmanlar, Hürmüz Boğazı'nda yaşanabilecek herhangi bir aksaklığın, petrol fiyatlarını rekor seviyelere taşıyabileceği konusunda uyarıyor.
Öte yandan, ABD'nin Ortadoğu'daki askeri varlığını artırdığı da gözlemleniyor. USS Eisenhower uçak gemisi grubu bölgeye konuşlandırılırken, B-52 bombardıman uçakları da körfezdeki üslerde hazır bekletiliyor. Bu askeri yığınak, diplomasi ile askeri seçeneklerin iç içe yürütüldüğü bir stratejinin göstergesi olarak yorumlanıyor.
Diplomasi çıkmazı ve tırmanma riski
ABD ile İran arasındaki müzakerelerin bu noktaya gelmesinde, tarafların birbirine duyduğu derin güvensizlik etkili. 2018'de Trump'ın nükleer anlaşmadan çekilmesi, Tahran'da kalıcı bir travma yaratmış durumda. İran, yeni bir anlaşma konusunda garantiler isterken, Washington'ın da İran'ın bölgesel faaliyetleri konusunda ciddi endişeleri bulunuyor.
Uzmanlar, mevcut durumun her iki taraf için de zorlu bir denge oyunu olduğunu belirtiyor. Trump'ın sert söylemi, İran'ı müzakere masasına döndürmekten çok, onları savunma pozisyonuna itiyor olabilir. Öte yandan Tahran'ın savaş hazırlıklarını artırması, ABD'yi daha da kışkırtabilecek bir hamle olarak görülüyor.
Bölgedeki gözlemciler, bu gerginliğin iki ülkeyi de felakete sürükleyebileceğini, bu nedenle tarafların son anda bir geri adım atma ihtimalinin hala mevcut olduğunu dile getiriyor. Ancak her geçen gün, yeni bir yanlış adımın potansiyel maliyeti artıyor.
