Beyaz Saray'dan adının açıklanmasını istemeyen üst düzey bir yetkili, Başkan Donald Trump'ın Türkiye ile ilgili kritik bir konuda Kongre'nin onayını beklemeden harekete geçmeyi planladığını duyurdu. Yetkili, "Yönetim, Kongre ile daima azami düzeyde işbirliği yapmayı hedefler, ancak ulusal çıkar söz konusu olduğunda Başkan, yetkilerini sonuna kadar kullanmaya kararlıdır" ifadelerini kullandı. Bu açıklama, Trump'ın Türkiye'ye yönelik tutumunun ne denli hassas bir noktada olduğunu ve iki ülke arasındaki ilişkilerde yeni bir dönemin kapısını aralayabileceğini gösteriyor.
Tek taraflı hamle ne anlama geliyor?
Trump yönetiminin üzerinde çalıştığı planın, Türkiye'ye yönelik bazı yaptırımların kaldırılması veya askıya alınması ya da kritik bir savunma anlaşmasının yeniden canlandırılması gibi somut adımları içerdiği tahmin ediliyor. Kongre'de özellikle Cumhuriyetçi ve Demokrat senatörlerin bir kısmı, Türkiye'nin Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi alması ve Suriye'deki askeri operasyonları nedeniyle Ankara'ya karşı daha sert önlemler alınmasını talep ediyor. Ancak Beyaz Saray, Türkiye'nin NATO içindeki stratejik konumuna ve bölgesel istikrar için oynadığı role dikkat çekerek, mevcut yaptırımların yeniden değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor.
Kongre ile yaşanan yetki mücadelesi
Bu hamle, Trump'ın görev süresi boyunca Kongre ile yaşadığı en ciddi yetki çatışmalarından birini tetikleyebilir. Anayasa'ya göre, dış politika ve ticaret konularında Kongre'nin denetim yetkisi bulunuyor. Ancak başkanlar, özellikle ulusal güvenlik gerekçesiyle bazı kararları tek başlarına alabiliyor. Trump yönetimi, bu yolu daha önce İran ve Kuzey Kore gibi ülkelere yönelik adımlarda da kullanmıştı. Şimdi ise benzer bir stratejinin Türkiye için uygulanması gündemde.
Uzmanlar, bu tür bir tek taraflı kararın ABD-Türkiye ilişkilerini kısa vadede rahatlatabileceğini, ancak uzun vadede Kongre ile yürütme arasındaki gerilimi artırabileceğini belirtiyor. Ayrıca, Avrupa'daki müttefiklerin ve NATO'nun bu duruma nasıl tepki vereceği de merak konusu. Türkiye ise henüz resmi bir açıklama yapmış değil, ancak Ankara'nın bu gelişmeyi memnuniyetle karşılaması bekleniyor.
Trump'ın Türkiye politikasının arka planı
Donald Trump, başkanlığı boyunca Türkiye'ye yönelik inişli çıkışlı bir politika izledi. Bir yandan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile kişisel olarak iyi ilişkiler kurmaya çalışırken, diğer yandan Kongre'nin ve Pentagon'un Türkiye'ye yönelik eleştirileriyle karşı karşıya kaldı. Özellikle 2019'da Türkiye'nin Suriye'ye askeri operasyonu sonrasında ABD'nin yaptırım tehditleri, iki ülke arasındaki gerilimi tırmandırmıştı. Ancak Trump, bu yaptırımları uygulama konusunda isteksiz davranmış ve Kongre'nin baskısına rağmen Türkiye'ye karşı daha yumuşak bir tutum sergilemişti.
Bu yeni girişim, Trump'ın ikinci dönem hedefleriyle de uyumlu bir şekilde, ABD'nin küresel askeri angajmanlarını azaltma ve müttefiklerle daha pragmatik ilişkiler kurma vizyonunu yansıtıyor. Öte yandan, Biden yönetimi döneminde Türkiye ile yaşanan gerginliklerin ardından, Trump'ın bu hamlesi Cumhuriyetçi tabanı memnun edebilir.
