ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen nükleer anlaşma sürecine ilişkin yeni bir uyarıda bulundu. Beyaz Saray'da düzenlenen basın toplantısında konuşan Trump, “İran'la görüşmeler olumlu ilerliyor. Ancak eğer anlaşmanın gereklerini yerine getirmezlerse veya uygun davranmazlarsa, yapmam gerekeni yaparım” ifadelerini kullandı. Bu açıklama, küresel piyasalarda İran petrol arzına yönelik endişeleri yeniden gündeme getirdi.
Anlaşma müzakerelerinde son durum
Trump'ın bu çıkışı, ABD ile İran arasında Viyana'da yürütülen dolaylı müzakerelerin kritik bir aşamaya geldiği dönemde gerçekleşti. Taraflar, 2015 yılında imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı'nın (JCPOA) yeniden canlandırılması için haftalardır görüşmeler yapıyor. ABD, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini sınırlandırmasını ve uluslararası denetçilere tam erişim sağlamasını talep ederken, İran da ekonomik yaptırımların tamamen kaldırılmasını şart koşuyor.
Trump'ın sözleri, özellikle İran petrol ihracatının geleceğine dair belirsizlikleri artırdı. Trump yönetimi daha önce İran petrolünü hedef alan sert yaptırımlar uygulamış, bu da küresel petrol fiyatlarında dalgalanmalara neden olmuştu. Analistler, mevcut müzakerelerin başarısız olması halinde ABD'nin yeniden yaptırım mekanizmalarını devreye sokabileceğini belirtiyor.
Ekonomik yansımalar ve piyasa tepkisi
Trump'ın uyarısı, petrol piyasalarında anında hareketlilik yarattı. Brent petrolün varil fiyatı, açıklamanın ardından yüzde 2'nin üzerinde artışla 75 doların üzerine çıktı. Uzmanlar, İran'ın günlük 2,5 milyon varili bulan ihracatının yeniden kısıtlanması halinde küresel arzda ciddi daralma yaşanabileceğine dikkat çekiyor. Bu durum, özellikle enerji ithalatçısı ülkeler için enflasyonist baskıları artırabilir.
Öte yandan, İran ekonomisi üzerindeki yaptırımların sürmesi, Tahran'ın döviz rezervlerini daha da zora sokuyor. İran Merkez Bankası verilerine göre, enflasyon geçen yıl yüzde 40'a yaklaşırken, işsizlik oranı ise yüzde 12 seviyesinde seyrediyor. Trump'ın sözleri, İran'da ulusal para birimi riyalin değer kaybını hızlandırabilir.
Jeopolitik risklerin artmasıyla birlikte, yatırımcıların güvenli liman arayışına girmesi bekleniyor. Altın fiyatları bugün yüzde 0,8 yükselirken, ABD 10 yıllık tahvil faizleri ise sınırlı bir düşüş gösterdi.
Tüm bu gelişmeler, ABD-İran ilişkilerinin ekonomik istikrar üzerindeki kritik önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Uzmanlar, müzakerelerin akıbetine bağlı olarak petrol fiyatlarında ve gelişmekte olan ülke para birimlerinde dalgalanmaların devam edeceğini öngörüyor.
