ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın nükleer anlaşma müzakerelerinde 'çok fazla zaman harcadığını' belirterek, Tahran yönetiminin anlaşmaya yanaşmaması halinde 'bedelini ödemek zorunda kalacağı' uyarısında bulundu. Beyaz Saray'da gazetecilere açıklama yapan Trump, İran'ın müzakere sürecini kasıtlı olarak uzattığını ve bunun kabul edilemez olduğunu vurguladı.
Trump'ın Açıklamaları
Trump, 'İran çok fazla zaman harcıyor. Anlaşmaya varmak istemiyorlar. Eğer anlaşmazsak, bedelini ödemek zorunda kalacaklar. Bu çok basit' ifadelerini kullandı. ABD Başkanı, İran'a yönelik yaptırımların sıkılaştırılacağını da ima ederek, 'Şu anda sahip olduklarından çok daha fazlasını kaybedebilirler' dedi.
Nükleer Anlaşma Süreci
Trump yönetimi, 2018 yılında Obama döneminde imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı'ndan (KOEP) tek taraflı olarak çekilmiş ve İran'a yönelik yaptırımları yeniden yürürlüğe koymuştu. İran ise anlaşmanın dağılmasının ardından uranyum zenginleştirme faaliyetlerini hızlandırmış ve yüzde 60'a kadar zenginleştirilmiş uranyum ürettiğini duyurmuştu. Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu (IAEA) raporlarına göre İran, anlaşma sınırlarının çok üzerinde uranyum stokuna sahip.
Son aylarda dolaylı müzakereler devam etse de, taraflar arasında anlaşmaya varılamadı. İran, ABD'nin tüm yaptırımları kaldırması ve nükleer faaliyetlerine müdahale edilmemesi konusunda ısrarcı. ABD ise İran'ın balistik füze programı ve bölgesel faaliyetlerinin de müzakere masasında olmasını talep ediyor.
Uluslararası Tepkiler
Trump'ın sert söylemi uluslararası toplumda farklı yankılar uyandırdı. Avrupa Birliği Dış İlişkiler Sorumlusu Josep Borrell, 'Diyalog kanallarının açık tutulması kritik önemde. Gerilim kimseye fayda getirmez' açıklamasını yaptı. Rusya Dışişleri Bakanlığı ise 'ABD'nin tek taraflı ve yıkıcı politikalarının bölgesel istikrarsızlığı körüklediğini' belirtti.
İran cephesinden gelen ilk tepkiler de gecikmedi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Said Hatibzade, 'Trump'ın tehdit dili, müzakereleri zehirlemekten başka bir işe yaramaz. İran hiçbir ülkenin dayatmasına boyun eğmeyecektir' ifadelerini kullandı.
Bölgesel Etkiler
Uzmanlar, Trump'ın bu çıkışının Ortadoğu'da yeni bir gerginlik dalgası yaratabileceğine dikkat çekiyor. İran'ın nükleer programı konusunda esneklik göstermemesi halinde, ABD'nin askeri seçenekleri masaya getirebileceği yorumları yapılıyor. Ancak analistler, 2024 ABD başkanlık seçimleri öncesinde Trump'ın dış politikada güçlü bir imaj çizmek için bu söylemi kullandığını da belirtiyor.
Trump'ın İran'a yönelik bu son uyarısı, iki ülke arasında var olan derin güvensizliğin bir kez daha su yüzüne çıkmasına yol açtı. Müzakere masasından uzaklaşan tarafların yeni bir krize sürüklenme riski bulunuyor. Uluslararası toplumun, diplomasiye şans vermesi ve tansiyonu düşürmeye yönelik adımlar atması bekleniyor.
