ABD Başkanı Donald Trump, Çin'in başkenti Pekin'deki resmi ziyareti sırasında Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile bir araya geldi. Görüşmenin ardından yapılan açıklamaya göre Trump, Şi'den İran'a askeri yardım yapılmayacağına dair bir taahhüt aldı. Bu gelişme, ABD-İran arasındaki gerilimin tırmandığı bir dönemde uluslararası dengeleri etkileyebilecek nitelikte.
Pekin'deki Kritik Görüşme
Trump ve Şi arasındaki görüşme, ABD'nin İran'a yönelik yaptırımlarını sertleştirdiği bir dönemde gerçekleşti. Trump, görüşmede Çin'in İran'a silah ve askeri teknoloji sağlamasının engellenmesi gerektiğini vurguladı. Beyaz Saray'dan yapılan yazılı açıklamada, "Başkan Trump, Çin lideri Şi'den İran'a herhangi bir askeri yardım yapılmayacağına dair bir söz aldı. Bu, bölgesel barış ve istikrar için önemli bir adımdır" ifadeleri kullanıldı.
Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü görüşmeye ilişkin yaptığı değerlendirmede, "Çin, Birleşmiş Milletler kararlarına uygun hareket etmektedir. İran'a yönelik askeri yardım konusunda uluslararası yükümlülüklerimizi yerine getiriyoruz" dedi. Sözcü, Trump'ın açıklamasını doğrulamazken, görüşmenin "yapıcı ve samimi" geçtiğini belirtti.
ABD-İran Gerilimi ve Çin'in Rolü
ABD, İran'ın nükleer programı ve bölgedeki faaliyetleri nedeniyle 2018 yılında nükleer anlaşmadan tek taraflı olarak çekilmiş ve yaptırımları yeniden uygulamaya başlamıştı. Çin ise İran'ın en büyük petrol alıcılarından biri olmasının yanı sıra, askeri alanda da Tahran'la iş birliği yapmakla suçlanıyor.
Trump'ın Pekin ziyareti, ticaret savaşlarının gölgesinde gerçekleşti. İki ülke arasında gümrük tarifeleri ve teknoloji transferi konularında süren anlaşmazlıklar sürerken, İran meselesi yeni bir iş birliği alanı olabilir. Analistler, Çin'in İran'a verdiği desteği küçük tavizler karşılığında azaltabileceğini, ancak tamamen kesmesinin beklenmediğini belirtiyor.
Görüşmenin ardından Trump, Twitter hesabından "Çin, İran konusunda harika bir anlayış gösterdi. Söz verdi" mesajını paylaştı. Şi ise henüz konuya ilişkin bir açıklama yapmadı.
Pekin'deki temaslarını sürdüren Trump'ın, yarın Şi ile tekrar bir araya gelmesi bekleniyor. Ekonomik ve güvenlik konularının ele alınacağı ikinci gündeki görüşmede, askeri yardım taahhüdünün yazılı hale getirilmesi gündeme gelebilir.
Bu gelişme, Orta Doğu'da güç dengelerini etkileyebilir. İran'ın en önemli ekonomik ve askeri ortaklarından biri olan Çin'in yardımı kesmesi, Tahran yönetimini zor durumda bırakabilir. Öte yandan ABD, Çin'in bu taahhüdüne rağmen İran'a yönelik yaptırımlarda esnemeye gitmeyeceğini sinyallerini verdi.
