ABD Başkanı Donald Trump, Kasım ayında yapılacak ara seçimlerde Cumhuriyetçi Parti'nin Kongre'deki çoğunluğunu koruması durumunda her yetişkin vatandaşa 5 bin dolar ödeme sözü verdi. Trump, bu vaadini Cumartesi günü Nevada'da düzenlenen mitingde dile getirdi. Ancak paranın nereden karşılanacağına dair somut bir açıklama yapmadı. Ekonomistler ve muhalefet, bu vaadin seçim rüşveti niteliğinde olduğunu ve bütçede karşılığı bulunmadığını belirtiyor.
Vaadin Detayları ve Ekonomik Gerçekler
Trump, konuşmasında "Cumhuriyetçiler Kongre'de çoğunluğu korursa, her yetişkin Amerikalı'ya 5 bin dolar vereceğiz. Bu parayı hak ediyorsunuz" ifadelerini kullandı. Ancak federal bütçe açığı şu anda 1 trilyon doların üzerinde ve toplam kamu borcu 35 trilyon dolara yaklaşmış durumda. 5 bin dolarlık ödeme, yaklaşık 250 milyon yetişkin için toplamda 1.25 trilyon dolarlık ek bir yük anlamına geliyor. Bu miktar, mevcut yıllık bütçe açığının üzerinde. Trump, paranın nasıl finanse edileceği sorusuna yanıt vermedi. Daha önceki konuşmalarında ise ekonomik büyüme ve tarifeler yoluyla gelir yaratılacağını savunmuştu. Fakat bağımsız analizler, bu tür bir teşvikin enflasyonu körükleyebileceğini ve doların değerini düşürebileceğini gösteriyor.
Siyasi Tepkiler ve Seçim Stratejisi
Demokratlar, Trump'ın açıklamasını "sorumsuz bir seçim vaadi" olarak nitelendirdi. Senato Çoğunluk Lideri Chuck Schumer, "Trump, Amerikan halkına çek yazmayı vaat ediyor ama bu çekin karşılığı yok. Bu, seçmenleri yanıltmaktır" dedi. Temsilciler Meclisi Sözcüsü Nancy Pelosi ise "Başkan, Kongre'nin bütçe yetkisini yok sayıyor. Bu tür bir ödeme ancak yasayla yapılabilir" diye konuştu. Cumhuriyetçi Parti içinden de bazı isimler temkinli. Senato Bütçe Komitesi Başkanı, "Herkes daha fazla para ister ama bunun bir bedeli var. Öncelikle ekonomiyi güçlü tutmalıyız" ifadelerini kullandı. Trump'ın bu hamlesi, ara seçimlere sayılı günler kala anketlerde Cumhuriyetçilerin geride olduğu eyaletlerde tabanı hareketlendirme çabası olarak yorumlanıyor. Nevada, Arizona, Georgia gibi kritik eyaletlerde ekonomik vaatlerin seçmen davranışını etkileyebileceği düşünülüyor.
Peki Para Nereden Gelecek? Belirsizlik Sürüyor
Trump'ın ekibinden yapılan yazılı açıklamada, "Başkan, ekonomik büyüme ve adil ticaret yoluyla yaratılacak kaynaklarla bu ödemeyi finanse edecek" denildi. Ancak bu açıklama, somut bir mekanizma sunmuyor. Kongre'den onay alınmadan böyle bir ödeme yapılamaz. Ayrıca Federal Rezerv'in para basarak doğrudan vatandaşa dağıtım yapması yasal olarak mümkün değil. Ekonomistler, bu vaadin gerçekleşmesi halinde enflasyonun hızlanacağı, faizlerin artacağı ve bütçe açığının sürdürülemez boyutlara ulaşacağı uyarısında bulunuyor. Öte yandan, benzer bir vaat 2020 seçimlerinde de gündeme gelmiş, ancak hayata geçmemişti. Trump, o dönemde de ekonomik teşvik paketleriyle gündemi belirlemişti. Şimdi ise doğrudan nakit ödeme vaadiyle seçmenin karşısına çıkıyor. Ancak kaynağın açıklanmaması, vaadin ciddiyetine gölge düşürüyor.
Sonuç olarak, Trump'ın 5 bin dolarlık vaadi, seçim öncesi popülist bir hamle olarak öne çıkıyor. Ancak ekonomik gerçekler ve yasal sınırlar, bu tür bir ödemenin kolayca yapılamayacağını gösteriyor. Seçmenlerin bu vaadi ne kadar ciddiye alacağı ise sandıkta belirlenecek.
