ABD Başkanı Donald Trump'ın, 9 Temmuz'da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile yaptığı telefon görüşmesinde, İsrail'in Suriye'deki askeri varlığını azaltması ve Lübnan'dan çekilme sürecini başlatması yönünde talepte bulunduğu öne sürüldü. İddiaya göre Trump, bölgedeki gerilimin düşürülmesi ve ABD'nin Ortadoğu politikalarıyla uyumlu bir adım atılması gerektiğini vurguladı.
Görüşmenin perde arkası
İsrail medyasında yer alan haberlere göre, Trump-Netanyahu görüşmesinde Suriye ve Lübnan dosyaları masaya yatırıldı. ABD yönetiminin, İsrail'in Suriye topraklarındaki askeri varlığını kademeli olarak azaltmasını ve Lübnan sınırındaki birliklerini geri çekmesini talep ettiği belirtiliyor. Özellikle İsrail'in Golan Tepeleri'ndeki varlığı ve Lübnan'ın güneyindeki tampon bölge uygulamaları, görüşmenin ana gündem maddeleri arasında yer aldı.
Netanyahu'nun Trump'ın taleplerine nasıl yanıt verdiği henüz bilinmezken, İsrail Başbakanlık Ofisi'nden konuya ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı. Ancak uzmanlar, ABD'nin bu talebinin İsrail'in ulusal güvenlik endişeleriyle çelişebileceğine dikkat çekiyor.
Savaş sonrası dengeler
İsrail'in Suriye'deki askeri varlığı, 1967 Altı Gün Savaşı'ndan bu yana süregelen bir tartışma konusu. Golan Tepeleri, uluslararası toplum tarafından Suriye'nin işgal altındaki toprağı olarak kabul edilse de İsrail, 1981'de bölgeyi ilhak ettiğini duyurdu. Suriye iç savaşı sırasında İsrail, özellikle İran destekli güçlerin varlığını gerekçe göstererek bölgedeki askeri faaliyetlerini artırdı.
Lübnan cephesinde ise İsrail, Hizbullah'ın güney Lübnan'daki nüfuzunu kırmak amacıyla zaman zaman sınır ötesi operasyonlar düzenliyor. Trump yönetiminin, İsrail'in bu iki cephedeki askeri varlığını azaltmasını istemesi, bölgede yeni bir diplomatik sürecin habercisi olarak yorumlanıyor.
Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, görüşmede İran'ın bölgesel faaliyetleri ve barış süreci gibi konuların da ele alındığı belirtilirken, Trump'ın Netanyahu'ya "Suriye'den çık" baskısı yaptığı iddiasına ilişkin doğrulama ya da yalanlama yapılmadı.
İsrail'in karşı hamlesi ne olacak?
İsrail Ulusal Güvenlik Konseyi'nin konuyu değerlendirdiği ve olası bir çekilmenin askeri ve siyasi sonuçlarını analiz ettiği öğrenildi. Netanyahu hükümeti, özellikle aşırı sağcı koalisyon ortaklarının baskısıyla karşı karşıya. İsrail'de bazı çevreler, Trump'ın talebinin bölgedeki güç dengesini İran ve müttefikleri lehine değiştirebileceği endişesini taşıyor.
Öte yandan, Washington'daki bazı diplomatik kaynaklar, bu talebin ABD'nin Suriye'den asker çekme planının bir parçası olduğunu ve İsrail'i de benzer bir adıma teşvik etmeyi hedeflediğini belirtiyor. ABD'nin Suriye'de yaklaşık 900 askeri bulunuyor, ancak Trump daha önce bu sayıyı azaltma sinyali vermişti.
Gelişmeler, ABD-İsrail ilişkilerinde yeni bir döneme işaret ediyor. Trump'ın ilk döneminde övgüyle bahsettiği Golan Tepeleri'nin İsrail'e ait olduğu yönündeki çıkışıyla çelişen bu baskı, Netanyahu için zorlu bir denge oyunu anlamına geliyor. Bölgesel güçler ve uluslararası toplum, İsrail'in atacağı adımları dikkatle izliyor.
