ABD Başkanı Donald Trump, New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani'nin İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hakkındaki tutuklama çağrısına cevap vererek, Netanyahu'nun ABD'de bulunduğu süre boyunca tutuklanmayacağını açıkladı. Trump, konuyla ilgili yaptığı yazılı açıklamada, 'Netanyahu, ABD’de bulunduğu süre boyunca tutuklanmayacak. Bu tür girişimler hukuka aykırı ve kabul edilemez.' ifadelerini kullandı.
Mamdani'nin açıklaması ve Trump'ın tepkisi
New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, daha önce yaptığı bir basın toplantısında, Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) Netanyahu hakkında çıkardığı tutuklama kararının ABD'de uygulanması gerektiğini savunmuştu. Mamdani, 'New York, insan hakları ihlallerine karşı duran bir şehirdir. Netanyahu'nun buraya gelmesi halinde yetkililerin gerekli adımları atması gerekir.' demişti. Trump ise Mamdani'nin bu sözlerine sert tepki göstererek, 'Bu, ABD'nin egemenliğine bir saldırıdır. Hiçbir yabancı mahkeme kararı, ABD topraklarında doğrudan uygulanamaz.' dedi.
Hukuki arka plan ve tartışmalar
Uluslararası Ceza Mahkemesi, 2024 yılında Netanyahu hakkında Gazze'deki operasyonlar nedeniyle savaş suçu iddialarıyla tutuklama kararı çıkarmıştı. Ancak ABD, UCM'nin yetkisini tanımamakta ve mahkemenin kararlarını 'meşruiyetten yoksun' olarak nitelendirmektedir. Trump yönetimi, daha önce de UCM'ye yönelik yaptırımlar uygulamış ve mahkeme yetkililerine vize kısıtlamaları getirmişti. Netanyahu'nun ABD'ye resmi bir ziyaret yapıp yapmayacağı henüz netlik kazanmazken, Trump'ın açıklamaları, olası bir ziyaret öncesinde hukuki bir engel olmadığını gösteriyor. Uzmanlar, bu durumun uluslararası hukuk açısından tartışmalı olduğunu, ancak ABD'nin kendi topraklarında UCM kararlarını uygulama yükümlülüğü bulunmadığını belirtiyor.
Öte yandan, Mamdani'nin açıklamaları, New York'ta yaşayan Filistin kökenli Amerikalılar ve insan hakları örgütleri arasında destek bulurken, İsrail yanlısı gruplar tarafından eleştirildi. New York Belediye Başkanlığı, konuyla ilgili daha fazla yorum yapmayı reddetti. Trump'ın açıklamaları ise, özellikle Cumhuriyetçi çevrelerde memnuniyetle karşılandı. Beyaz Saray Sözcüsü, konuyla ilgili yaptığı kısa açıklamada, 'Başkan Trump, ABD'nin egemenliğini ve müttefiklerini koruma konusunda kararlıdır.' dedi.
Bu gelişme, ABD-İsrail ilişkilerinin yanı sıra, uluslararası hukuk ve egemenlik tartışmalarını da yeniden gündeme taşıdı. Trump'ın Netanyahu'ya yönelik bu açık desteği, iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın bir göstergesi olarak yorumlanıyor. Ancak, insan hakları örgütleri, UCM kararlarının görmezden gelinmesinin uluslararası adalet mekanizmalarını zayıflattığı eleştirisinde bulunuyor. Önümüzdeki günlerde konunun ABD Kongresi'nde de tartışılması bekleniyor.
