Ankara'da düzenlenen NATO Liderler Zirvesi'nin ikinci gününde ABD Başkanı Donald Trump, İran ile ateşkesin sona erdiğini ve Türkiye'nin F-35 savaş uçaklarını alacağını resmen duyurdu. Zirve, ittifakın geleceği ve bölgesel güvenlik konularında kritik kararlara sahne olurken, Trump'ın açıklamaları uluslararası kamuoyunda yankı uyandırdı.
İran ile ateşkes sona erdi
Trump, zirvede yaptığı konuşmada, İran ile varılan ateşkesin sona erdiğini belirtti. ABD'nin İran'a yönelik yaptırımlarını artıracağını ve Tahran'ın nükleer faaliyetlerine izin vermeyeceklerini vurguladı. Trump, "İran rejimi, ateşkesi ihlal ederek bölgedeki istikrarı tehdit etti. Artık müzakerelerin zamanı geçti" ifadelerini kullandı. Bu açıklama, Körfez ülkeleri ve İsrail tarafından memnuniyetle karşılanırken, İran yönetiminden henüz resmi bir yanıt gelmedi.
Türkiye'ye F-35 müjdesi
Zirvenin en önemli gelişmelerinden biri de Türkiye'nin F-35 programına geri dönüşü oldu. Trump, Türkiye'nin S-400 hava savunma sistemi sorununun çözüldüğünü ve Ankara'nın F-35 savaş uçaklarını teslim alacağını duyurdu. "Türkiye, NATO'nun önemli bir müttefikidir. F-35'lerin teslimatına başlanacak" dedi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, kararı memnuniyetle karşılarken, Türkiye'nin savunma sanayisindeki bağımsızlığını vurguladı. Karar, ABD Kongresi'nde tartışmalara yol açsa da Beyaz Saray, konuyu milli güvenlik meselesi olarak değerlendirdi.
NATO'nun geleceği ve savunma harcamaları
Zirvede ayrıca NATO'nun savunma harcamaları ve yük paylaşımı konuları ele alındı. Trump, üye ülkelerin GSYİH'larının en az %2'sini savunmaya ayırması gerektiğini yineledi. Almanya ve Fransa gibi büyük ekonomilerin bu hedefe ulaşmakta zorlandığı belirtilirken, Türkiye'nin %2'lik oranı aştığı kaydedildi. NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, ittifakın terörle mücadele ve hibrit tehditlere karşı ortak duruş sergilediğini ifade etti.
Trump'ın açıklamaları, NATO'nun doğu kanadındaki güvenlik önlemlerinin artırılması ve Afganistan'daki varlığın sonlandırılması gibi konuları da kapsadı. ABD, Avrupa'daki asker sayısını azaltma sinyali verirken, Polonya ve Baltık ülkeleri endişelerini dile getirdi. Zirve sonuç bildirgesinde, Rusya'ya karşı caydırıcılık politikasının süreceği vurgulandı.
Diplomatik kaynaklara göre, zirve boyunca yapılan ikili görüşmelerde Suriye, Libya ve Doğu Akdeniz gibi bölgesel krizler de masaya yatırıldı. Türkiye, Doğu Akdeniz'deki haklarını koruyacağını ve müttefiklerden somut destek beklediğini iletti.
Zirvenin ardından yapılan basın toplantısında Trump, "NATO tarihinin en verimli zirvelerinden birini geride bıraktık" dedi. Ancak uzmanlar, İran'a yönelik sert tutumun ve F-35 kararının önümüzdeki dönemde ittifak içinde yeni gerilimlere yol açabileceğini değerlendiriyor. Türkiye'nin F-35'leri alması, savunma sanayisinde dışa bağımlılığı azaltma hedefiyle birlikte, bölgedeki güç dengesini etkileyecek bir adım olarak öne çıkıyor.
Sonuç olarak, NATO Zirvesi'nin ikinci günü, İran ve F-35 dosyalarında köklü değişikliklerle sonuçlandı. Önümüzdeki haftalarda atılacak adımlar, hem transatlantik ilişkilerin hem de Ortadoğu'daki dengelerin seyrini belirleyecek.
