ABD Başkanı Donald Trump, Avrupa Birliği'nin (AB) Kanada'ya "ortak üye" olma yönündeki teklifine sert tepki göstererek Avrupa'ya ağır gümrük vergileri uygulama ve bazı alanlarda ticareti durdurma tehdidinde bulundu. Fransa'dan ise Washington'a yanıt gecikmedi: Paris, transatlantik ticaret savaşının kimseye kazandırmayacağını vurgulayarak diyaloğa hazır olduğunu açıkladı.
Trump'tan AB'ye sert uyarı: "Ortak üyelik kabul edilemez"
Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada, AB'nin Kanada'ya sunduğu ortak üyelik teklifini "ABD'ye yönelik bir meydan okuma" olarak nitelendirdi. "Avrupa Birliği, Kanada'yı kendi saflarına katmaya çalışıyorsa, bunun bedelini ağır öder. Ticaret anlaşmalarımızı gözden geçireceğiz ve gerekiyorsa bazı sektörlerde ticareti tamamen durduracağız." ifadelerini kullandı. Trump, ABD'nin yıllardır Avrupa karşısında "haksız ticaret koşullarına" maruz kaldığını savunarak, otomobil, çelik ve tarım ürünlerine yönelik ek gümrük vergilerinin masada olduğunu ima etti.
AB Komisyonu, geçtiğimiz hafta Kanada'ya stratejik ortaklık çerçevesinde "ortak üye" statüsü teklif etmişti. Bu adım, ABD ile Kanada arasındaki mevcut ticaret anlaşmasının (USMCA) geleceğini tartışmaya açmış durumda. Kanada Başbakanı Justin Trudeau ise konuya temkinli yaklaşarak "her türlü iş birliğine açık olduklarını ancak mevcut taahhütlerini koruyacaklarını" belirtti.
Fransa'dan Washington'a çağrı: "Ticaret savaşı değil, iş birliği"
Fransa Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, Trump'ın tehditlerine ilişkin yaptığı yazılı açıklamada, "Avrupa Birliği olarak ticaret savaşı istemiyoruz. ABD ile aramızdaki sorunları diyalog ve karşılıklı saygı çerçevesinde çözmeye hazırız. Ancak tek taraflı yaptırımlar ve tehditler kabul edilemez." dedi. Sözcü, Fransa'nın Kanada ile AB arasındaki yakınlaşmayı desteklediğini, bunun "demokratik değerler ve kurala dayalı ticaret sistemi" açısından olumlu olduğunu vurguladı.
Fransa Ekonomi Bakanı Bruno Le Maire de konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, "ABD'nin gümrük vergisi tehditleri Avrupa'yı bölmeye yönelik bir girişimdir. Ancak biz birlik içinde hareket edeceğiz. Gerekirse Dünya Ticaret Örgütü nezdinde girişimlerde bulunuruz." ifadelerini kullandı. Le Maire, AB'nin Kanada ile yaptığı Kapsamlı Ekonomik ve Ticaret Anlaşması'nın (CETA) halihazırda yürürlükte olduğunu hatırlatarak, "Ortak üyelik yeni bir durum değil, mevcut ilişkilerin derinleştirilmesidir." diye konuştu.
AB'den ortak açıklama: "Kanada bizim stratejik ortağımız"
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, Kanada'nın AB için "değerli bir ortak" olduğunu belirterek, "Kanada ile ilişkilerimiz herhangi bir üçüncü ülkeye yönelik değildir. Biz sadece kendi stratejik özerkliğimizi güçlendiriyoruz." dedi. Borrell, ABD'nin tehditlerine rağmen AB'nin Kanada ile iş birliğini sürdüreceğini sözlerine ekledi.
AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Transatlantik ilişkiler zorlu bir sınavdan geçiyor. Ancak AB, kendi çıkarlarını korumakta kararlıdır. Kanada ile ortaklığımız bu çerçevede önemli bir adımdır." ifadelerini kullandı.
Kanada'dan denge mesajı
Kanada Başbakanı Justin Trudeau, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "ABD ile Kanada arasındaki ilişki çok katmanlıdır. Hem AB hem de ABD bizim için önemli ortaklardır. Her iki tarafla da yapıcı diyalog içindeyiz." dedi. Trudeau, AB'nin ortak üyelik teklifinin "henüz değerlendirme aşamasında" olduğunu ve resmi bir başvuru yapılmadığını belirtti.
Kanada Dışişleri Bakanı Mélanie Joly ise yaptığı açıklamada, "Egemen kararlarımızı kendimiz alırız. Hiçbir ülkenin baskısı altında değiliz. AB ile ilişkilerimizi geliştirmek, ABD ile olan ilişkilerimize zarar vermez." diye konuştu.
Uzmanlar: Trump'ın tehditleri seçim stratejisi olabilir
Uluslararası ticaret uzmanları, Trump'ın açıklamalarının arkasında 2024 başkanlık seçimleri öncesinde ekonomi ve dış politika üzerinden güçlü bir duruş sergileme çabası olabileceğini belirtiyor. Washington merkezli düşünce kuruluşu Peterson Institute for International Economics'ten Chad Bown, "Trump, Avrupa'ya yönelik tehditleriyle hem seçmen tabanına mesaj veriyor hem de ticaret müzakerelerinde elini güçlendirmeye çalışıyor. Ancak bu tür tehditlerin gerçek bir ticaret savaşına dönüşmesi halinde küresel ekonomi ciddi zarar görür." değerlendirmesinde bulundu.
Avrupa Politika Merkezi analisti Marie Dumoulin ise "AB'nin Kanada ile yakınlaşması, ABD'nin küresel ticaretteki baskın konumunu dengelemeye yönelik bir hamle. Fransa'nın yanıtı, AB'nin ortak bir tutum sergileme iradesini gösteriyor. Ancak Almanya'nın nasıl pozisyon alacağı belirleyici olacak." dedi.
Piyasalar tedirgin: Avrupa borsaları düşüşte
Trump'ın açıklamalarının ardından Avrupa borsaları günü düşüşle kapattı. Almanya'da DAX endeksi yüzde 0,8, Fransa'da CAC 40 yüzde 1,2 değer kaybetti. Euro/dolar paritesi ise 1,07 seviyesinin altına geriledi. Analistler, ticaret savaşı endişelerinin piyasaları baskılamaya devam edebileceği uyarısında bulunuyor.
ABD'nin olası gümrük vergileri, Avrupa'nın otomotiv, makine ve tarım sektörlerini olumsuz etkileyebilir. Özellikle Almanya'nın otomotiv devleri Volkswagen, BMW ve Mercedes-Benz hisseleri gün içinde yüzde 2'ye varan kayıplar yaşadı.
Sonraki adım: Diplomatik kanallar açık
AB ve ABD yetkilileri arasında önümüzdeki günlerde bir dizi görüşme yapılması bekleniyor. AB Ticaret Komiseri Valdis Dombrovskis'in Washington'a giderek Trump yönetimiyle bir araya gelmesi planlanıyor. Fransa, görüşmelerde AB'nin ortak pozisyonunu savunacaklarını ancak "teslimiyetçi bir tutum içinde olmayacaklarını" belirtiyor.
Uluslararası ilişkiler uzmanları, Trump'ın tehditlerinin kısa vadede gerçekleşme olasılığının düşük olduğunu, ancak uzun vadede transatlantik ilişkilerin yeniden tanımlanması gerektiğini vurguluyor. Fransa'nın yanıtı, AB'nin kendi stratejik özerkliğini inşa etme yönündeki kararlılığını gösteriyor. Ancak ABD ile yaşanan gerilimin, Kanada gibi orta ölçekli güçlerin denge politikası izlemesini zorlaştıracağı açık. Önümüzdeki dönemde tarafların ticaret müzakerelerinde ne kadar esnek davranacağı, küresel ekonominin yönünü belirleyecek.
