ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen nükleer müzakerelere ilişkin sert açıklamalarda bulundu. Beyaz Saray'da gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, Tahran yönetimiyle ya bir anlaşmaya varılacağını ya da ABD'nin "işi bitireceğini" ifade etti. Trump, İran'ın nükleer silah sahibi olmasına asla izin vermeyeceklerini vurgulayarak, ülkenin köprüleri, enerji tesisleri ve elektrik santrallerinin hedef alınabileceğini ima etti.
Müzakere Sürecinde Son Perde
Trump'ın açıklamaları, İran ile ABD arasında aylardır süren dolaylı müzakerelerin kritik bir aşamaya geldiği bir dönemde yapıldı. BM Denetleme Kurumu'nun son raporlarına göre İran, uranyum zenginleştirme seviyesini yüzde 60'a çıkarmış durumda. Bu oran, silah sınıfı zenginleştirmeye oldukça yakın. ABD, İran'ın nükleer programını tamamen durdurmasını ve uluslararası denetimlere izin vermesini talep ediyor. Buna karşılık İran, ekonomik yaptırımların kaldırılmasını ve nükleer enerji üretme hakkının tanınmasını istiyor.
Trump, "Müzakere masasında her şey mümkün, ancak zaman sınırlı. Eğer İran mantıklı bir teklifle gelmezse, alternatif yollarımız var. Bu yollar hiç de hoş olmayacak" dedi. ABD Başkanı, İran'ın askeri tesislerinin yanı sıra altyapı hedeflerinin de vurulabileceğini belirterek, "Köprüleri, enerji tesisleri ve elektrik santrallerini yok etmek o kadar da zor değil" ifadelerini kullandı.
Bölgesel ve Küresel Tepkiler
Trump'ın bu sözleri uluslararası toplumda yankı uyandırdı. Avrupa Birliği Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, tarafları diyaloğa çağırarak "Askeri seçenekler felakete yol açar" uyarısında bulundu. Rusya Dışişleri Bakanlığı ise ABD'nin tehditkar dilini kınadı ve "Bu tür açıklamalar bölgesel istikrarı tehdit ediyor" dedi.
İran cephesinden ise henüz resmi bir yanıt gelmedi. Ancak İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nasır Kenani, daha önce yaptığı açıklamada, "Müzakere masasından kalkmaya niyetimiz yok, ancak tehditlere de boyun eğmeyeceğiz" ifadelerini kullanmıştı. Uzmanlar, taraflar arasında bir anlaşma ihtimalinin her geçen gün azaldığını, ancak tamamen ortadan kalkmadığını belirtiyor.
ABD ile İran arasındaki nükleer kriz, 1979 İslam Devrimi'nden bu yana süregelen bir gerginliğin parçası. 2015'te imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP), Trump'ın 2018'de tek taraflı olarak çekilmesiyle rafa kalkmıştı. Biden döneminde yeniden başlayan müzakereler bu kez Trump yönetimi altında farklı bir boyut kazandı. Yaptırımlar ve karşılıklı güvensizlik, masada bir uzlaşıyı zorlaştıran temel unsurlar olarak öne çıkıyor.
Bölgedeki diğer aktörler de gelişmeleri endişeyle izliyor. İsrail, İran'ın nükleer silah kapasitesine ulaşmasını engellemek için gerekirse askeri müdahalede bulunabileceğini açıklamıştı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ise kendi nükleer programlarını sürdürürken, İran'la olası bir çatışmanın petrol fiyatları ve Körfez güvenliği üzerindeki etkilerinden çekiniyor.
Uzmanlara göre, Trump'ın sert söylemi, seçim öncesi dönemde kendi tabanına güçlü bir lider imajı verme amacı taşıyor olabilir. Ancak bu strateji, İran'ı daha da radikalleştirme riskini de beraberinde getiriyor. Anlaşma sağlanamazsa, Ortadoğu'da yeni bir savaş senaryosu kaçınılmaz görünüyor. Bu çerçevede, uluslararası toplumun diplomasiye ağırlık vermesi ve tansiyonu düşürecek adımlar atması elzem.
