ABD Başkanı Donald Trump, Ortadoğu'da barış umutlarının yeniden yeşerdiği bir dönemde İran'a yönelik sert bir tehdit mesajı yayımladı. Trump, İran'ın vekil güçler aracılığıyla ABD çıkarlarına yönelik saldırıları durdurması gerektiğini belirterek, aksi takdirde ABD'nin daha büyük bir güçle karşılık vereceğini ifade etti. Bu açıklama, uluslararası toplumda tansiyonun yeniden yükselmesine neden oldu.
Trump'ın tehdit mesajının ayrıntıları
ABD Başkanı Donald Trump, yaptığı yazılı açıklamada, İran'ın bölgedeki vekil güçleri aracılığıyla ABD askerlerine ve diplomatik misyonlarına yönelik saldırı girişimlerini durdurmaması halinde ABD'nin daha önce görülmemiş bir sertlikte karşılık vereceğini söyledi. Trump, "Vekil güçlerinizi durdurun. Yoksa daha sert vuracağız. Bu bir uyarı değil, bir söz" ifadelerini kullandı. Açıklamanın ardından Beyaz Saray'dan yapılan ek bilgilendirmede, "Başkan Trump, İran'ın provokasyonlarına karşı ABD'nin caydırıcılık gücünü koruyacağını ve gerektiğinde misliyle karşılık verileceğini açıkça belirtmiştir" denildi.
Bölgesel ve küresel tepkiler
Trump'ın tehditkar açıklaması, özellikle Ortadoğu'da yankı buldu. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Abbas Musavi, yaptığı açıklamada Trump'ın sözlerini "provokatif ve yapıcı olmaktan uzak" olarak nitelendirdi. Musavi, İran'ın her türlü saldırıya karşı kendini savunma hakkını saklı tuttuğunu vurguladı. Öte yandan Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkeleri, ABD'nin İran'a yönelik kararlı duruşundan memnuniyet duyduklarını belirttiler. Rusya ise tarafları itidale çağırarak, diyalog yoluyla çözüm bulunması gerektiğini ifade etti.
Avrupa Birliği Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, ABD ve İran arasındaki gerilimin azaltılması için arabuluculuk teklifini yineledi. Borrell, "Tansiyonun yükselmesi kimseye fayda sağlamaz. Acilen ateşkes ve müzakerelere dönülmelidir" dedi. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres de benzer bir çağrı yaparak, bölgesel istikrarın önemine dikkat çekti.
Gerilimin arka planı
ABD ile İran arasındaki gerginlik, ABD'nin 2018 yılında nükleer anlaşmadan tek taraflı olarak çekilmesinin ardından tırmanışa geçmişti. Geçtiğimiz aylarda Irak'taki ABD üslerine yönelik roket saldırıları ve Körfez'deki gemilere yönelik sabotaj girişimleri, Washington yönetimini harekete geçirmişti. Trump yönetimi, bu saldırılardan İran'ı sorumlu tutarak ekonomik yaptırımları artırmış ve bölgeye ek askeri güç sevk etmişti. Geçtiğimiz haftalarda ise Umman ve Irak'ın arabuluculuğunda dolaylı görüşmelerin başlayacağına dair sinyaller gelmişti.
Trump'ın bu son tehdidi, müzakerelere başlamayı değerlendiren İran yönetiminde de rahatsızlık yarattı. Tahran Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Profesörü Muhammed Marandi, "Trump'ın bu çıkışı, diplomatik çabaları baltalamaya yönelik bir hamle. İran, tehditler karşısında geri adım atmayacaktır" yorumunda bulundu. Marandi'ye göre, ABD Başkanı'nın amacı, İran'ı zor durumda bırakarak müzakerelerde avantaj elde etmek.
Uzmanlar, Trump'ın açıklamasının ABD seçimleri öncesinde sertlik yanlısı seçmenlere mesaj verme amacı taşıdığını da belirtiyor. Orta Doğu Stratejik Araştırmalar Merkezi'nden Dr. Ayşe Karadağ, "Trump, İran konusunda sert duruşunu kullanarak hem iç kamuoyunu hem de İsrail gibi müttefiklerini memnun etmeye çalışıyor. Ancak bu hamle, bölgede yeni bir çatışma riskini de beraberinde getiriyor" dedi.
Önümüzdeki günlerde İran'ın Trump'ın tehdidine nasıl yanıt vereceği merak konusu. Tahran yönetimi, bugüne kadar doğrudan bir askeri çatışmadan kaçınırken, vekil güçler aracılığıyla ABD'ye karşı asimetrik operasyonlar düzenlemişti. Trump'ın bu son tehdidi, iki ülke arasındaki gerilimin kısa vadede azalmayacağını gösteriyor.
