ABD Başkanı Donald Trump, İran'a yönelik askerî operasyonların süreceğini duyururken, diplomatik çözümün de hâlâ masada olduğunu söyledi. Beyaz Saray'da düzenlenen basın toplantısında Trump, "İran rejimine karşı saldırılarımız devam edecek. Ancak müzakerelere kapıyı tamamen kapatmış değiliz. Bir anlaşma yapmak için hâlâ fırsat var," ifadelerini kullandı. Batı basınında geniş yankı uyandıran bu açıklamalar, ABD-İran gerginliğinin geldiği kritik aşamada tarafların olası bir uzlaşı için sinyaller verdiği şeklinde yorumlandı.
Trump'ın mesajı: Hedefler vurulacak, ancak diyalog sürecek
ABD Başkanı, İran'ın nükleer programı ve bölgesel faaliyetleri nedeniyle uygulanan yaptırımların sıkılaştırılacağını belirtti. Son haftalarda Basra Körfezi'nde yaşanan insansız hava aracı düşürme olayları ve ABD'nin İran'a yönelik siber saldırıları ardından tansiyon yükselmişti. Trump, "Onlarla masa başında anlaşmaya hazırız, ama aynı zamanda tüm seçenekler masada. Eğer İran akıllıca davranırsa bunu avantaja çevirebilir," dedi. Öte yandan Trump yönetiminin Ulusal Güvenlik Danışmanı John Bolton gibi şahin kanadı, İran'a karşı daha sert bir hat izlenmesinden yana. Beyaz Saray'ın bu çelişkili duruşu, uzmanlara göre Washington'ın Tahran'a yönelik politikasında net bir tutum oluşturamadığını gösteriyor.
Müzakerelerin akıbeti ve bölgesel etkiler
Trump yönetimi, İran'ın nükleer anlaşmadan çekilmesi ve bölgedeki vekil güçler aracılığıyla ABD çıkarlarını hedef alması nedeniyle bir dizi yaptırım ve askerî hareketlilik başlatmıştı. ABD'nin talepleri arasında İran'ın balistik füze programının durdurulması ve Suriye'den askerî çekilme gibi maddeler bulunuyor. İran ise müzakere için ön koşul olarak tüm yaptırımların kaldırılmasını şart koşuyor. Bu kördüğüm, petrol fiyatlarında dalgalanmaya ve bölgede ABD askerlerinin güvenliğine yönelik artan tehditlere yol açıyor. Uzmanlar, Trump'ın yeniden seçim kampanyasını düşünerek İran konusunda hem sertlik yanlısı seçmeni memnun edecek hem de savaş riskini dengeleyecek bir söylem geliştirmeye çalıştığını değerlendiriyor.
İran tarafından henüz resmî bir yanıt gelmezken, Dışişleri Bakanı Cevad Zarif sosyal medya üzerinden "ABD'nin güvenilir bir müzakere ortağı olmadığını" söyleyerek Trump'ın çağrısına temkinli yaklaştı. Bölgesel aktörler Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, ABD'nin İran'a karşı tutumunu desteklerken, Avrupa Birliği ise tansiyonun düşürülmesi için arabuluculuk çabalarını sürdürüyor. Taraflar arasındaki güven krizi, olası bir anlaşmanın önündeki en büyük engel olarak duruyor.
Bağımsız değerlendirmelere göre Trump'ın bu iki yönlü mesajı, özünde bir pazarlık stratejisi olarak okunuyor: Bir yandan askerî güç tehdidiyle İran'ı müzakere masasına oturtmak, diğer yandan da anlaşma umudunu canlı tutarak uluslararası kamuoyunu ikna etmek. Ancak Tahran yönetiminin kısa vadede geri adım atması beklenmiyor. Krizin derinleşmesi halinde Orta Doğu'da daha geniş çaplı bir çatışma riski gündeme gelebilir.
