ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Başkan Donald Trump'ın talimatıyla İran'a yönelik yeni askeri saldırılar başlattığını duyurdu. CENTCOM açıklamasında, saldırıların gerekçesi olarak İran'ın Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer serbestisini tehdit etmesi ve ticari gemileri hedef alması gösterildi. Operasyonun kapsamı ve hedefleri hakkında detaylı bilgi verilmezken, bölgede tansiyonun yükseldiği belirtiliyor.
Saldırıların arka planı
Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir su yolu. İran, son haftalarda bölgede artan askeri tatbikatlarla uluslararası deniz trafiğini tehdit ediyor. ABD, İran'ın bu eylemlerini uluslararası hukuka aykırı olarak nitelendiriyor. CENTCOM Komutanı General Michael Kurilla, "İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki provokasyonlarına kayıtsız kalamazdık. Başkan Trump'ın talimatıyla, bölgede barış ve güvenliği sağlamak için gerekli adımları attık" dedi.
Bölgesel ve küresel yankılar
Saldırılar, uluslararası toplumda farklı tepkilere yol açtı. İran yönetimi, saldırıları kınayarak misilleme yapacağını duyurdu. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nasser Kanaani, "ABD'nin bu saldırgan tutumu bölgeyi uçuruma sürükleyecek. İran, meşru müdafaa hakkını kullanacak" ifadelerini kullandı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkeleri, tansiyonun düşürülmesi çağrısında bulunurken, NATO ve Avrupa Birliği'nden temkinli açıklamalar geldi. Rusya, ABD'nin saldırılarını "uluslararası hukuka aykırı" olarak nitelendirerek İran'a destek sinyali verdi. Petrol fiyatları, gelişmeler sonrası yüzde 8'den fazla yükselerek varil başına 70 doların üzerine çıktı.
Askeri operasyonun detayları
Saldırıların sivil hedefleri kapsamadığı bildiriliyor. ABD Savunma Bakanlığı yetkilileri, operasyonun İran'ın deniz mayın döşeme kapasitesine ve insansız hava araçları üslerine yönelik olduğunu belirtti. Saldırılarda kullanılan mühimmat ve uçak tiplerine ilişkin bilgi verilmezken, CENTCOM operasyonun başarıyla devam ettiğini açıkladı.
Ekonomik ve stratejik sonuçlar
Uzmanlar, ABD-İran arasındaki bu yeni gerginliğin küresel enerji piyasalarını ve deniz ticaretini olumsuz etkileyeceğini öngörüyor. Hürmüz Boğazı'nın geçici olarak kapanması durumunda, alternatif rotaların kullanılması gündeme gelebilir. OPEC üyesi ülkeler, petrol arzını artırarak piyasaları dengelemeye çalışacaklarını açıkladı.
Bağımsız analistlere göre, ABD'nin bu saldırıları, Trump yönetiminin İran'a yönelik maksimum baskı politikasının askeri ayağını oluşturuyor. Ancak kapsamlı bir çatışma riski, bölge ülkeleri arasında endişeye yol açıyor. Taraflar arasında diplomatik bir çözüm bulunamazsa, çatışmanın bölgesel bir savaşa dönüşme potansiyeli taşıdığı değerlendirmeleri yapılıyor.
