ABD Başkanı Donald Trump, Salı günü yaptığı sürpriz açıklamada İran'ın 'sonsuz süreyle' nükleer denetimleri kabul ettiğini öne sürdü. Beyaz Saray'da gazetecilere konuşan Trump, 'İran ile harika bir anlaşmaya vardık. Onlar sonsuza kadar denetimleri kabul etti,' ifadelerini kullandı. Ancak Tahran yönetimi dakikalar içinde bu iddiayı yalanlayarak, 'Hiçbir şekilde sonsuz denetim söz konusu değil. Müzakereler devam ediyor,' açıklamasını yaptı. İki ülke arasında haftalardır süren dolaylı görüşmelerin sonucu hakkında belirsizlik sürüyor.
Tahran'dan Net Ret
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Said Hatibzade, yaptığı yazılı açıklamada Trump'ın sözlerinin 'gerçeği yansıtmadığını' belirtti. Hatibzade, 'İran, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile iş birliğini sürdürmektedir ancak hiçbir anlaşmada 'sonsuz denetim' ibaresi yer almamaktadır,' dedi. İran lideri Ali Hamaney'in danışmanları da benzer ifadeler kullanarak, anlaşmazlığın devam ettiğini vurguladı.
Ekonomik Yansımalar
Bu çelişkili açıklamalar, küresel petrol piyasalarında dalgalanmaya neden oldu. Brent petrolün varil fiyatı, Trump'ın açıklamasının ardından kısa süreliğine %2 düşerken, Tahran'ın yalanlamasıyla tekrar yükseldi. Ekonomistler, ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları ve nükleer müzakerelerin seyrinin petrol fiyatları üzerinde belirleyici olacağını ifade ediyor. İran'ın günlük 2,5 milyon varil ham petrol ihracatı, küresel arzda kritik bir rol oynuyor.
Geçmiş Müzakereler ve Bugün
2015 yılında imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı (JCPOA), İran'ın nükleer programını kısıtlama karşılığında yaptırımların hafifletilmesini öngörüyordu. Trump, 2018'de bu anlaşmadan çekilmiş ve 'maksimum baskı' politikası başlatmıştı. 2023'ten bu yana süren müzakerelerde ise henüz somut bir ilerleme kaydedilmedi. Uzmanlar, Trump'ın 'sonsuz denetim' söyleminin seçim dönemi öncesi bir kazanım gösterme çabası olabileceğini belirtiyor.
Uzman Görüşü
Washington merkezli düşünce kuruluşu Atlantik Konseyi'nden Barbara Slavin, 'Trump'ın açıklaması, İran'ı köşeye sıkıştırma taktiği olabilir. Ancak Tahran'ın tepkisi, oyunun sonuna gelinmediğini gösteriyor,' değerlendirmesini yaptı. Slavin, 'Gerçek bir anlaşmaya varılması için her iki tarafın da esnemesi gerekiyor. Aksi halde bölgesel gerilim artabilir,' dedi.
