ABD Başkanı Donald Trump, İran'la yürütülen nükleer müzakerelerde son aşamaya gelindiğini duyurdu. Trump, anlaşma belgesinin son halinin hazırlandığını belirterek, 'Belgelerin son halinin hazırlanması sürecinden geçiyoruz. Bu süreç önümüzdeki birkaç gün içinde tamamlanacak ve bir imza töreni düzenlenecek.' ifadelerini kullandı. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, anlaşmanın İran'ın nükleer programına sınırlamalar getireceği ve uluslararası denetimleri içereceği bildirildi.
Anlaşmanın detayları
İran'la yapılması planlanan anlaşma, Tahran yönetiminin uranyum zenginleştirme faaliyetlerini belirli bir oranın altında tutmasını ve IAEA denetimlerine izin vermesini öngörüyor. Karşılığında, İran'a uygulanan ekonomik yaptırımların kademeli olarak kaldırılması planlanıyor. Trump yönetimi, anlaşmanın İran'ın nükleer silah geliştirme kapasitesini sınırlayacağını savunuyor.
Geçmiş müzakereler
İran ve ABD arasındaki müzakereler, 2015 yılında imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı'nın (JCPOA) 2018'de Trump tarafından feshedilmesinin ardından yeniden başlamıştı. Taraflar, aylardır süren dolaylı görüşmelerin ardından son haftalarda doğrudan temasa geçmişti. Uzmanlar, yeni anlaşmanın eski JCPOA'dan daha kapsamlı olduğunu belirtiyor.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) Başkanı Rafael Grossi, anlaşmanın denetim mekanizmalarını güçlendireceğini ifade etti. Grossi, 'İran'ın nükleer tesislerine erişim ve ani denetimler konusunda önemli ilerleme kaydedildi.' dedi.
Küresel yansımalar
Anlaşmanın imzalanması halinde, petrol piyasalarında hareketlilik bekleniyor. Uzmanlar, İran yaptırımlarının kalkmasıyla küresel petrol arzında artış olacağını ve fiyatların düşebileceğini öngörüyor. Avrupa Birliği, anlaşmayı memnuniyetle karşılarken, İsrail ise endişelerini dile getirdi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, anlaşmanın İran'ı 'tehlikeli bir şekilde güçlendireceği' uyarısında bulundu.
İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif ise, 'Müzakere masasında iyi niyetli bir anlaşmaya vardık. Umarız ABD tarafı da taahhütlerine sadık kalır.' açıklamasını yaptı.
Değerlendirme
Yeni anlaşma, ABD-İran ilişkilerinde bir dönüm noktası olabilir. Ancak anlaşmanın yürürlüğe girmesi ve tarafların taahhütlerine uyması önemli. Özellikle ABD'de Trump'ın başkanlık süresinin sınırlı olması, anlaşmanın kalıcılığı konusunda soru işaretleri yaratıyor. Uzun vadede, bu anlaşma Orta Doğu'da dengeleri değiştirebilir ve bölgesel istikrara katkı sağlayabilir.
