ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın ABD ile nükleer müzakereleri askıya aldığı yönündeki açıklamaya ilişkin ilk kez konuştu. Beyaz Saray'da gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, 'Bize bu konuda bilgi vermediler. Ancak bu durum, oraya gidip her yere bomba yağdırmaya başlayacağımız anlamına gelmez' ifadelerini kullandı. Trump'ın açıklamaları, İran Dışişleri Bakanlığı'nın Tahran yönetiminin ABD ile müzakereleri durdurduğunu duyurmasının ardından geldi.
Trump'tan İran'a Mesaj
Trump, konuşmasında İran'la diplomasi yolunun henüz tamamen kapanmadığını ima etti. 'Müzakere masası hala açık, ancak İran'ın niyetini anlamamız gerekiyor' diyen ABD Başkanı, ekonomik yaptırımların devam edeceğini söyledi. Trump, 'İran halkının zor durumda olduğunu biliyoruz, ancak rejim mantıksız davranırsa seçeneklerimiz masada' şeklinde konuştu.
Müzakereler Neden Askıya Alındı?
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Said Hatibzade, daha önce yaptığı açıklamada, ABD'nin yeni yaptırım kararları ve 'düşmanca tutumu' nedeniyle müzakerelerin askıya alındığını bildirmişti. İran, özellikle petrol ihracatına yönelik yaptırımların hafifletilmemesini gerekçe gösterirken, Trump yönetimi ise İran'ın nükleer programındaki ilerlemeleri durdurmasını şart koşuyor. Uzmanlar, iki ülke arasındaki güven bunalımının derinleştiğini ve önümüzdeki dönemde daha sert açıklamaların gelebileceğini belirtiyor.
Uluslararası Tepkiler
Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler, taraflara itidal çağrısı yaparken, Rusya ve Çin de diyalogun devam etmesi gerektiğini vurguladı. Almanya Dışişleri Bakanı Annalena Baerbock, 'Diplomasi en zorlu anlarda bile terk edilmemelidir' dedi. Bu arada İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Trump'ın açıklamalarını memnuniyetle karşıladığını ancak İran'ın nükleer tehdidine karşı 'tüm seçeneklerin masada olduğunu' söyledi.
Ekonomik Boyut
İran'ın müzakereleri askıya alması, küresel petrol piyasalarında dalgalanmaya neden oldu. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2 artarken, altın fiyatları da yükselişe geçti. Ekonomistler, olası bir askeri gerilimin enerji fiyatlarını daha da yukarı çekebileceği konusunda uyarıyor. Ancak Trump'ın savaştan kaçınma sinyali, piyasalarda kısmi bir rahatlama sağladı.
İran'la ABD arasındaki bu son gerginlik, 2015 nükleer anlaşmasının (JCPOA) Trump döneminde terk edilmesiyle başlayan sürecin bir devamı niteliğinde. O dönemde ABD'nin anlaşmadan çekilmesi ve yaptırımları yeniden uygulamaya koyması, iki ülke arasındaki ilişkileri kopma noktasına getirmişti. Şimdi ise İran, uranyum zenginleştirme seviyesini artırarak nükleer programını hızlandırmış durumda. Trump'ın 'bize bilgi vermediler' sözü, aslında ABD yönetiminin İran'ın hamlesini önceden öngörmediğini gösteriyor. Bu da Washington'un Tahran konusunda stratejik bir kör noktaya sahip olduğu yorumlarına yol açıyor.
