ABD Başkanı Donald Trump, İran yönetiminin İslamabad Mutabakatı'na uyma yükümlülüğünün kalmadığı yönündeki açıklamasına sert tepki gösterdi. Trump, konuyla ilgili gazetecilere yaptığı kısa açıklamada "Umurumda değil" ifadesini kullandı. Beyaz Saray'dan yapılan yazılı açıklamada ise ABD'nin mutabakatın uygulanması konusunda kararlı olduğu vurgulandı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Said Hatipzade, dün yaptığı açıklamada, ABD'nin mutabakata aykırı adımları nedeniyle Tahran yönetiminin anlaşma kapsamındaki taahhütlerini askıya aldığını duyurmuştu.
İran'dan Mutabakat Açıklaması
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Said Hatipzade, Tahran'da düzenlediği basın toplantısında, İslamabad Mutabakatı'na uyma yükümlülüklerinin kalmadığını açıkladı. Hatipzade, "ABD'nin son dönemde mutabakata aykırı eylemleri ve Avrupalı tarafların taahhütlerini yerine getirmemesi nedeniyle İran'ın herhangi bir yükümlülüğü kalmamıştır" dedi. Açıklamanın ardından uluslararası piyasalarda ham petrol fiyatları yükselişe geçti. Enerji analistleri, Körfez bölgesindeki tansiyonun petrol arzını tehdit edebileceği uyarısında bulundu.
Trump'ın Yanıtı ve Beyaz Saray Açıklaması
Trump, İran'ın açıklamasına ilişkin soruları yanıtlarken, "Umurumda değil" ifadesini kullandı. Beyaz Saray Sözcüsü Stephanie Grisham ise konuya ilişkin yazılı açıklamasında, "ABD, ulusal güvenliğini ve müttefiklerinin çıkarlarını korumak için gerekli tüm adımları atmaya devam edecektir. Mutabakatın uygulanması konusunda İran'ın sorumluluklarını yerine getirmediği takdirde yaptırımlar artırılacaktır" ifadelerine yer verdi.
Uluslararası Tepkiler
Avrupa Birliği Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, her iki tarafa da itidal çağrısında bulundu. Borrell yaptığı açıklamada, "İslamabad Mutabakatı, bölgesel istikrar için hayati önem taşımaktadır. Tarafları diyalog kanallarını açık tutmaya davet ediyoruz" dedi. Rusya Dışişleri Bakanlığı ise tırmanan gerilimden duyduğu endişeyi dile getirerek, tarafları müzakerelere dönmeye çağırdı.
Ekonomik Yansımalar
İran'ın mutabakatı askıya alma kararı, küresel enerji piyasalarında dalgalanmaya neden oldu. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,5 artışla 72 dolar seviyesine yükseldi. Asya borsalarında satış ağırlıklı bir seyir izlenirken, yatırımcılar gelişmeleri yakından takip ediyor. Uluslararası Para Fonu (IMF) Sözcüsü Gerry Rice, bölgedeki jeopolitik risklerin küresel ekonomik toparlanmayı olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulundu.
ABD-İran arasındaki bu yeni gerginlik, 2019 yılından bu yana süregelen tansiyonun bir yansıması olarak değerlendiriliyor. İslamabad Mutabakatı, İran'ın nükleer programına ilişkin uluslararası anlaşmanın yerine geçmek üzere 2020 yılında imzalanmış, ancak uygulamada taraflar arasında anlaşmazlıklar yaşanıyordu. Analistler, Trump'ın bu son açıklamasının 2024 seçimlerine yönelik iç siyasi mesajlar taşıyabileceğini de belirtiyor.
