ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın uluslararası mutabakattan çekildiğini açıklamasına 'umurumda değil' diyerek yanıt verdi. Beyaz Saray'dan yapılan yazılı açıklamada, Trump'ın İran liderliğinin kararını 'şaşırtıcı olmadığı' ve 'beklendiği' şeklinde değerlendirdiği belirtildi. Açıklamada ayrıca, ABD'nin İran'a karşı askeri operasyonlarına devam edeceği vurgulandı.
Gece Boyu Süren Saldırılar
ABD ordusu, gece boyunca İran'daki askeri hedeflere yeni hava saldırıları düzenledi. Pentagon sözcüsü, saldırıların İran'ın devrim muhafızlarına ait füze rampaları ve komuta merkezlerini hedef aldığını açıkladı. Saldırılarda sivillerin zarar görmemesi için hassas güdümlü mühimmat kullanıldığı belirtildi.
İran resmi ajansı IRNA ise, ABD saldırılarında en az 15 askeri personelin hayatını kaybettiğini, onlarca kişinin yaralandığını duyurdu. Tahran, misilleme olarak Kuveyt ve Bahreyn'deki ABD üslerine füzeler fırlattı. Kuveyt'te Erden Hava Üssü'ne düzenlenen saldırıda 3 ABD askeri yaralanırken, Bahreyn'deki Donanma üssüne isabet eden füzeler maddi hasara yol açtı.
İran'ın Mutabakat Çıkışı
İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif, daha önce imzalanan nükleer mutabakattan çekildiklerini ve uranyum zenginleştirme faaliyetlerini sınırlama olmaksızın sürdüreceklerini açıklamıştı. Zarif, 'ABD'nin mutabakata saygı göstermediği ve yaptırımlara devam ettiği için bu kararı aldık' dedi. İran ayrıca, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) müfettişlerinin ülkeye girişini kısıtlayacağını bildirdi.
Trump ise bu gelişmeler karşısında 'Umurumda değil. Bizim hedefimiz İran'ın nükleer silah geliştirmesini engellemek. Eğer mutabakat bunu sağlamıyorsa, hiçbir anlamı yok' ifadelerini kullandı. Trump yönetimi, İran'a karşı maksimum baskı politikasını sürdüreceğini ve askeri seçeneklerin masada olduğunu yineledi.
Bölgesel ve Küresel Tepkiler
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, tarafları itidal çağırarak gerilimin düşürülmesi çağrısı yaptı. Avrupa Birliği Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Josep Borrell ise mutabakatın kurtarılması için çaba sarf edeceklerini belirtti. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, İran'ın eylemlerini kınarken, ABD'yi desteklediklerini açıkladı. Rusya ve Çin ise ABD'nin tek taraflı yaptırımlarını ve askeri harekâtını eleştirdi.
Türkiye Dışişleri Bakanlığı, tüm tarafları uluslararası hukuka ve diplomasiye riayet etmeye davet eden bir açıklama yaptı. Bakanlık, 'Bölgemizde yeni bir çatışma istemiyoruz. Diyalog ve müzakerelerin önemi açıktır' ifadelerine yer verdi.
Petrol Fiyatları ve Piyasalar
İran-ABD gerilimi, petrol fiyatlarında sert yükselişe neden oldu. Brent petrol varil başına 85 doları aşarken, yatırımcılar Körfez'den petrol sevkiyatında aksamalardan endişe ediyor. Hisse senedi piyasaları ise düşüşle açıldı. Uzmanlar, tansiyonun yüksek kalması halinde petrol fiyatlarının 100 doları bulabileceği uyarısında bulunuyor.
Bağımsız Değerlendirme
Bu son gelişmeler, ABD ile İran arasındaki gerilimin sıcak çatışma boyutuna evrildiğini gösteriyor. Trump'ın 'umurumda değil' çıkışı, uzun süredir devam eden diplomatik sürecin çöktüğünü ve askeri çözümün ağırlık kazandığını ortaya koyuyor. Körfez ülkelerinin ABD'nin yanında yer alması, İran'ı daha da yalnızlaştırabilir. Ancak İran'ın misilleme kapasitesi ve bölgedeki vekil güçleri, çatışmanın genişleme riskini artırıyor. Uluslararası toplumun arabuluculuk girişimleri henüz sonuç vermemiş olsa da, tarafların daha fazla can kaybı ve ekonomik yıkımı göze alması zor görünüyor. Mevcut tabloda, kısa vadede diplomatik bir çıkışın pek mümkün olmadığı değerlendiriliyor.
