ABD Başkanı Donald Trump, İran ile güçlü bir anlaşma yaptıklarını duyurdu. Trump, yaptığı açıklamada petrol fiyatlarının çakılacağını belirterek, "İran ile güçlü bir anlaşma yaptık" ifadelerini kullandı. Anlaşmanın ayrıntıları henüz kamuoyuyla paylaşılmazken, Trump'ın bu açıklaması küresel piyasalarda hareketliliğe yol açtı.
Anlaşmanın detayları bilinmiyor
Trump, Beyaz Saray'da gazetecilere yaptığı kısa açıklamada anlaşmanın kapsamına ilişkin herhangi bir bilgi vermedi. İran tarafından henüz bir açıklama gelmezken, anlaşmanın nükleer program veya yaptırımlarla ilgili olabileceği yorumları yapılıyor. ABD yönetimi, İran'a yönelik yaptırımları sıkılaştırmış, İran ise uranyum zenginleştirme faaliyetlerini artırmıştı.
Petrol piyasalarında dalgalanma
Trump'ın açıklamasının ardından petrol fiyatlarında gerileme görüldü. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 3'e yakın düşüşle 73 dolar seviyelerine indi. Analistler, anlaşmanın İran'ın petrol ihracatını artırmasına ve küresel arz fazlasına yol açabileceğini belirtiyor. Trump'ın "petrol fiyatları çakılacak" sözü, piyasalarda anlaşmanın İran'ın petrol satışını serbest bırakacağı şeklinde yorumlandı. ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları, İran'ın petrol ihracatını önemli ölçüde azaltmıştı.
İran'ın nükleer programı konusunda ABD ve İran arasında 2015 yılında imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP) olarak bilinen anlaşma, Trump'ın 2018'de ABD'yi anlaşmadan çekmesiyle rafa kalkmıştı. Trump yönetimi, İran'a maksimum baskı politikası uygulayarak yaptırımları artırmıştı. İran ise bu süreçte uranyum zenginleştirme oranını yüzde 60'ın üzerine çıkarmıştı.
Trump'ın bugünkü açıklaması, bu uzun süren gerginlikte bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Ancak anlaşmanın içeriği ve tarafların taahhütleri netleşmeden nihai bir yorum yapmak güç. Uzmanlar, anlaşmanın sadece petrol fiyatlarına yönelik kısa vadeli bir düzenleme de olabileceğini belirtiyor.
Bağımsız değerlendirmeler, Trump'ın bu hamlesinin kasım ayındaki başkanlık seçimleri öncesinde seçmenlere ekonomik bir başarı gösterme çabası olabileceğini öne sürüyor. Petrol fiyatlarının düşmesi, benzin fiyatlarını aşağı çekerek ABD'li tüketicilerin cebini rahatlatacak ve Trump'a seçim avantajı sağlayabilir. Ancak İran'ın bu anlaşmaya ne kadar bağlı kalacağı ve bölgesel güç dengelerine etkisi henüz belirsizliğini koruyor.
