ABD-İran hattında hem müzakere trafiği hem de karşılıklı restleşmeler sürüyor. Beyaz Saray'dan yapılan son açıklamada Başkan Donald Trump'ın yalnızca ABD için iyi olan bir anlaşma yapacağı vurgulanırken, Tahran yönetimi ABD'ye ait bir insansız hava aracını (İHA) düşürdüğünü iddia etti. İki ülke arasındaki gerilim, son dönemde nükleer müzakerelerin yeniden canlanmasıyla birlikte hem umut hem de endişe yaratıyor.
Trump'tan net mesaj: 'Anlaşma sadece ABD için iyi olacak'
Beyaz Saray Sözcüsü tarafından yapılan açıklamada, Başkan Trump'ın İran ile yapılacak olası bir anlaşmada ABD'nin çıkarlarını ön planda tutacağı belirtildi. Açıklamada, 'Başkan Trump, yalnızca ABD için iyi olan bir anlaşmaya imza atar. İran'ın nükleer programı ve bölgesel faaliyetleri konusunda taviz vermeyecektir' ifadelerine yer verildi. Bu açıklama, İran'ın nükleer anlaşmaya geri dönme sinyalleri verdiği bir dönemde geldi.
İran'dan sert cevap: 'ABD'ye ait İHA düşürüldü'
Tahran yönetimi ise ABD'nin açıklamasına adeta meydan okurcasına bir hamle yaptı. İran resmi haber ajansı, ülkenin hava savunma sistemlerinin Basra Körfezi'nde ABD'ye ait bir insansız hava aracını düşürdüğünü duyurdu. Haberde, İHA'nın İran hava sahasını ihlal ettiği ve uyarılara rağmen geri dönmediği için vurulduğu iddia edildi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ise henüz konuya ilişkin resmi bir açıklama yapmadı. Uzmanlar, İran'ın bu hamlesinin müzakere masasında elini güçlendirme amaçlı olabileceğini belirtiyor.
Nükleer müzakerelerde kritik dönemç
İran ile ABD arasında 2015 yılında imzalanan nükleer anlaşma, Trump'ın 2018'de tek taraflı olarak çekilmesiyle rafa kalkmıştı. Biden yönetimi döneminde yeniden başlatılan müzakereler, son aylarda tıkanma noktasına gelmişti. Trump'ın yeniden başkan seçilmesinin ardından müzakerelerin yeniden belirsizliğe girmesi beklenirken, Tahran'ın bu hamlesi tansiyonu yükseltti. Öte yandan, Trump ekibinden gelen 'anlaşma' sinyali, İran'ın nükleer programını sınırlandırma karşılığında yaptırımların hafifletilmesini öngören yeni bir müzakere sürecinin kapısını aralayabilir.
Bölgesel yansımalar ve tarafların pozisyonu
Basra Körfezi'ndeki bu olay, bölgede gerginliği artırma potansiyeli taşıyor. İran'ın İHA düşürme iddiası, daha önce de benzer olayların yaşandığı bir bölgede yeni bir kriz noktası oluşturabilir. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ABD müttefikleri, İran'ın bölgesel faaliyetlerinden endişe duyarken, İran'ın nükleer müzakerelerde esneklik göstermesi halinde bu endişelerin bir ölçüde azalabileceği belirtiliyor. Sonuç olarak, ABD-İran arasındaki bu ikili mesaj trafiği, hem tehdit hem de diyalog içeren bir stratejinin parçası olarak okunuyor. Tahran'ın İHA düşürme iddiası gerçekse, bu tansiyonun kısa vadede düşmesi beklenmez. Ancak müzakerelerin devam etmesi, her iki tarafın da tam bir kopuş istemediğini gösteriyor.
