ABD ile İran arasında İsviçre'nin Lucerne kentinde devam eden zirve görüşmeleri sırasında ABD Başkanı Donald Trump'tan İran'a yönelik sert tehditler geldi. Trump, Hürmüz Boğazı'nı ele geçirebileceklerini belirterek, "Anlaşma yapmazlarsa, geçiş ücretleri toplayacağız. Onu kapatırsın ve bir ülken kalmaz" ifadelerini kullandı.
Hürmüz Boğazı krizi büyüyor
Dünya petrol ticaretinin yaklaşık üçte birine ev sahipliği yapan Hürmüz Boğazı, stratejik önemiyle uluslararası gündemin merkezinde yer alıyor. Trump'ın bu tehdidi, İran'ın boğaz üzerindeki kontrolünü hedef alırken, bölgedeki gerilimi tırmandırma potansiyeli taşıyor. ABD Başkanı, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran'ın anlaşmaya yanaşmaması halinde ABD Donanması'nın boğazı ele geçirerek geçiş ücreti toplayacağını duyurdu.
Görüşmelerden çıkış sinyali
İsviçre'nin ev sahipliğinde yürütülen müzakerelerde henüz somut bir ilerleme kaydedilmezken, Trump'ın bu çıkışı ABD'nin müzakere masasından çekilme ihtimalini artırıyor. İran Dışişleri Bakanı, görüşmelerin devam ettiğini ancak ABD'nin tutumunun kabul edilemez olduğunu belirtti. Uzmanlar, Trump'ın tehdidinin uluslararası hukuka aykırı olduğunu ve bölgede askeri bir çatışma riskini beraberinde getirdiğini vurguluyor.
Uluslararası tepkiler
Trump'ın açıklamalarına ilk tepki Avrupa Birliği'nden geldi. Brüksel, tarafları itidal çağrısında bulunarak, Hürmüz Boğazı'nın uluslararası sular statüsünün korunması gerektiğini belirtti. Rusya ise ABD'nin tehdidinin kabul edilemez olduğunu ve bölgede istikrarı bozacağını açıkladı. Çin, enerji güvenliğinin tehlikeye atılmaması için tarafları diyaloğa davet etti.
Ekonomik yansımalar
Trump'ın tehdidi, petrol fiyatlarında ani bir yükselişe neden oldu. Brent petrol varil fiyatı yüzde 5 artarak 80 doların üzerine çıktı. Küresel piyasalar, olası bir Hürmüz ablukasının enerji arzında ciddi kesintilere yol açabileceği endişesiyle dalgalı bir seyir izliyor. Analistler, boğazın kapatılması durumunda petrol fiyatlarının 150 doları aşabileceği uyarısında bulunuyor.
İran'dan karşı hamle
İran Devrim Muhafızları, Trump'ın tehdidine karşılık olarak Körfez'de askeri tatbikat başlattı. Tahran yönetimi, Hürmüz Boğazı'nın kontrolünü kaybetmeyeceklerini ve her türlü saldırıya misilleme yapacaklarını duyurdu. İran Cumhurbaşkanı, "ABD'nin tehditleri işe yaramayacak. Hürmüz Boğazı bizimdir ve savunmasını en iyi biz biliriz" ifadelerini kullandı.
Tarihsel bağlam
Hürmüz Boğazı, 1979 İran İslam Devrimi'nden bu yana iki ülke arasındaki gerilimlerin odak noktası oldu. 1980'lerdeki Tanker Savaşı, 2019'da yaşanan mayınlama olayları ve 2020'de ABD'nin Kasım Süleymani'yi öldürmesi, boğazın jeopolitik önemini artırdı. Trump'ın son tehdidi, 2018'de nükleer anlaşmadan çekilmesinin ardından tırmanan gerginliğin yeni bir aşaması olarak değerlendiriliyor.
ABD'nin bu çıkışı, hem nükleer müzakereleri hem de bölgesel istikrarı tehdit ediyor. Uluslararası toplumun tarafları diyaloğa teşvik etmesi ve krizi yatıştırması beklenirken, Trump'ın müzakereleri sonlandırma ihtimali endişeleri artırıyor. Hürmüz Boğazı'nda olası bir çatışma, küresel enerji güvenliği ve dünya ekonomisi için yıkıcı sonuçlar doğurabilir.
