ABD Başkanı Donald Trump, İran ile süren nükleer müzakerelerde Tahran yönetiminin taleplerinin büyük kısmını kabul ettiğini duyurdu. Trump, Beyaz Saray'da gazetecilere yaptığı açıklamada, "İran hemen hemen her şeyi kabul etti. Artık masada anlaşmanın önünde büyük bir engel kalmadı" ifadelerini kullandı. ABD lideri, Tahran'da rejim değişikliği gibi bir hedeflerinin olmadığını da sözlerine ekledi.
Trump'tan İran'a 'şımarık çocuk' benzetmesi
Trump, İran'ın müzakere sürecindeki tutumunu eleştirerek, "Biraz şımarık bir çocuk gibi davranıyorlar. Ama sonunda akıllandılar ve gerekli adımları attılar" dedi. ABD Başkanı, kalan birkaç füzeyle ilgili de "Onları da yok edebiliriz. İran artık tehdit oluşturmuyor" yorumunu yaptı. Trump yönetimi, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durdurması ve balistik füze programını sınırlaması karşılığında yaptırımları kademeli olarak kaldırmayı öngören bir çerçeve üzerinde çalışıyor.
Görüşmelerin son durumu
ABD ile İran arasındaki dolaylı müzakereler, Umman ve Katar arabuluculuğunda haftalardır devam ediyor. Son tur görüşmelerin ardından tarafların bir metin üzerinde büyük ölçüde uzlaştığı, ancak teknolojik denetim mekanizmaları ve yaptırımların kapsamı konusunda hâlâ ayrıştıkları belirtiliyor. İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif de daha önce yaptığı açıklamada, "Anlaşmaya çok yakınız, ancak bazı başlıklarda ABD'nin netleşmesi gerekiyor" demişti.
Trump'ın açıklamaları, özellikle İsrail ve Suudi Arabistan başta olmak üzere bölgesel müttefikler arasında tedirginlik yarattı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İran'ın nükleer kapasitesinin sınırlandırılması konusunda daha sıkı tedbirler alınmasını savunurken, Suudi Arabistan da İran'ın bölgedeki nüfuzunu azaltacak bir anlaşmadan yana olduğunu sinyallemişti.
Bağlam ve değerlendirme
Trump'ın ilk döneminde imzaladığı 2018'deki nükleer anlaşmadan çekilmesi, İran'ı yaptırımlarla boğdu ve Tahran'ın nükleer faaliyetlerini sürdürmesine yol açtı. Şimdi ise yeniden masaya dönülmesi, Washington'ın uzun vadeli jeopolitik hesaplarının bir parçası olarak görülüyor. Analistlere göre Trump, seçim öncesi dış politikada önemli bir başarıya imza atarak kozmetik bir zafer kazanmak istiyor. Ancak İran'ın kalan füzeleri ve bölgesel milis güçleri konusunda net bir taahhüt vermemesi, anlaşmanın sürdürülebilirliği konusunda soru işaretleri yaratıyor.
