ABD Başkanı Donald Trump, İran'a ait bir hava savunma sisteminin Hürmüz Boğazı üzerinde devriye görevi yapan ABD'ye ait bir Apache helikopterini düşürdüğünü açıkladı. Trump, Beyaz Saray'da yaptığı kısa açıklamada, "Bu kabul edilemez bir saldırıdır. ABD olarak bu saldırıya karşılık vermek zorundayız. Gerekli adımlar atılacaktır" ifadelerini kullandı. Olay, bölgede tansiyonun yeniden yükselmesine neden oldu.
Saldırının detayları
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'ndan (CENTCOM) yapılan yazılı açıklamaya göre, saldırı yerel saatle 09:30 sularında Hürmüz Boğazı'nın uluslararası sularında meydana geldi. Keşif ve güvenlik görevi icra eden AH-64E Apache helikopteri, İran Devrim Muhafızları'na ait olduğu belirtilen bir karadan havaya füze ile vuruldu. Helikopterde bulunan iki pilotun durumu hakkında henüz resmi bir bilgi paylaşılmazken, ABD'nin Bahreyn'deki 5. Filosu'na ait bir deniz aracının bölgeye intikal ettiği öğrenildi. Trump yönetimi, saldırının ardından ulusal güvenlik kurumlarını acil toplantıya çağırdı.
Uluslararası tepkiler
Olayın ardından Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin acil olarak toplanması gündeme gelirken, ABD'nin müttefikleri de temkinli açıklamalar yaptı. NATO Sözcüsü, "İttifak, üye ülkelerin güvenliğine yönelik her türlü tehdidi yakından takip etmektedir" dedi. İran ise henüz resmi bir açıklama yapmazken, Devrim Muhafızları'na yakın kaynaklar saldırının "ABD'nin bölgedeki provokasyonlarına karşı bir misilleme" olduğunu iddia etti. Uzmanlar, bu tür bir olayın daha önce Ocak 2020'de General Kasım Süleymani'nin öldürülmesinin ardından yaşanan gerilimi hatırlattığını belirtiyor.
Ekonomik yansımalar
Hürmüz Boğazı'nın dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği stratejik bir su yolu olması nedeniyle, yaşanan gerginlik küresel piyasalarda dalgalanmaya yol açtı. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 4'ün üzerinde artarak 68 dolara yükseldi. Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi güne yüzde 2 civarında düşüşle başlarken, dolar/TL 8,50 seviyesinin üzerine çıktı. Analistler, tansiyonun daha da yükselmesi halinde emtia fiyatlarında kalıcı artışlar yaşanabileceği uyarısında bulunuyor. Türkiye, enerji ihtiyacının önemli bir kısmını bu bölgeden karşıladığı için gelişmeleri yakından takip ediyor.
Geçmişe dönük bağlam
ABD ile İran arasındaki gerginlik, Trump'ın 2018'de nükleer anlaşmadan tek taraflı çekilmesiyle başlayan sürecin yeni bir halkası olarak değerlendiriliyor. Son iki yılda Basra Körfezi'nde birden fazla tanker saldırısı, ABD'ye ait insansız hava aracının düşürülmesi ve İranlı general Süleymani'nin öldürülmesi gibi olaylar yaşanmıştı. Bu son saldırı, iki ülke arasında doğrudan askeri çatışma riskini artırıyor. Bağımsız analistler, Trump'ın seçim öncesi dönemde güçlü bir duruş sergilemek isteyebileceğini, ancak büyük çaplı bir savaştan kaçınmak için sınırlı bir misilleme yapabileceğini öngörüyor.
