ABD Başkanı Donald Trump, Ankara'da düzenlenen NATO Liderler Zirvesi'nde yaptığı açıklamada, İran ile varılan ateşkesin sona erdiğini belirtti. Trump, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile birlikte düzenlenen basın toplantısında, İran'ın anlaşma şartlarını ihlal ettiğini ve bu nedenle ateşkesin geçerliliğini yitirdiğini ifade etti. Gelişme, küresel piyasalarda dalgalanmaya neden olurken, bölgedeki gerginliğin yeniden tırmanması bekleniyor.
Ateşkes Süreci Neden Sona Erdi?
Trump yönetiminin İran ile yürüttüğü müzakereler, son aylarda tıkanma noktasına gelmişti. Beyaz Saray'dan yapılan ön bilgilendirmede, Tahran yönetiminin nükleer faaliyetlerini durdurma taahhüdünü yerine getirmediği ve bölgedeki vekil güçler aracılığıyla saldırıları sürdürdüğü iddia edilmişti. Trump konuşmasında, "İran'a güvenmek mümkün değil. Anlaşmanın tüm maddelerini ihlal ettiler. Bu nedenle ateşkes bitti ve yeni bir sayfa açıyoruz" dedi. NATO Genel Sekreteri Rutte ise ittifakın İran'ın istikrarsızlaştırıcı faaliyetlerine karşı ABD'yi desteklediğini ancak diyaloğun önemine vurgu yaptı.
Küresel Ekonomi ve Piyasalar Nasıl Etkilenecek?
Ateşkesin sona ermesi, özellikle enerji piyasalarında tedirginliğe yol açtı. Brent petrol fiyatları açıklamanın ardından yüzde 3'ün üzerinde yükselerek varil başına 85 dolar seviyesine çıktı. Analistler, İran'a yönelik yaptırımların yeniden sıkılaştırılması durumunda petrol arzında daralma ve küresel enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı oluşabileceğini belirtiyor. Orta Doğu'daki jeopolitik risklerin artması, gelişmekte olan ülke para birimlerinde de değer kaybına neden oldu. Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler, artan petrol fiyatlarından olumsuz etkilenirken, savunma ve enerji şirketleri hisseleri yükselişe geçti.
Bölgesel Dengeye Olası Yansımalar
İran ile ABD arasındaki gerilimin yeniden tırmanması, Orta Doğu'da Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkeleri de yakından ilgilendiriyor. İsrail ise açıklamayı memnuniyetle karşılarken, İran'ın nükleer programına yönelik askeri seçeneklerin masada olduğu sinyalini verdi. Uzmanlar, Trump'ın bu hamlesinin Kasım ayındaki başkanlık seçimleri öncesinde sert bir dış politika sergileme stratejisinin bir parçası olabileceğini yorumluyor. Öte yandan, Avrupa Birliği ateşkesin korunması için arabuluculuk çabalarını sürdürüyor ancak ABD'nin tutumu nedeniyle somut ilerleme kaydedilmesi zor görünüyor.
