ABD Başkanı Donald Trump, İran ile varılan anlaşmayı savundu ve anlaşma sağlanmaması halinde bombalamanın haftalar değil yıllarca sürebileceğini belirtti. Trump, Hürmüz Boğazı üzerinden de İran'a gözdağı vererek, "Hürmüz Boğazı'nı asla açık tutamazdınız" ifadelerini kullandı. Trump'ın bu açıklamaları, uluslararası kamuoyunda yankı uyandırırken, İran dosyasında yeni bir dönemin habercisi olarak yorumlandı.
Trump'tan net mesaj
Beyaz Saray'da düzenlenen basın toplantısında konuşan Trump, İran'la yapılan anlaşmanın ABD'nin çıkarlarına uygun olduğunu vurguladı. "Anlaşma istediğimiz gibi oldu" diyen Trump, İran'ın nükleer programına sınırlama getirildiğini ve petrol ihracatının denetim altına alındığını söyledi. Trump, "Eğer anlaşma olmasaydı, İran'ı bombalamak haftalar değil yıllar sürerdi. Şimdi barışçıl bir çözüm bulduk" dedi.
Trump'ın açıklamaları, daha önce İran'a yönelik "kıyım" tehditleriyle bilinen bir lider için dikkat çekici bir yumuşama olarak algılandı. Başkan, İran'la yapılan anlaşmanın ABD'nin Ortadoğu politikasında bir zafer olduğunu iddia etti.
Hürmüz Boğazı tehdidi
Trump, Hürmüz Boğazı üzerinden de İran'a gözdağı vermeyi ihmal etmedi. Dünya petrol akışının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği boğazı kasteden Trump, "Hürmüz Boğazı'nı asla açık tutamazdınız. Biz olmasaydık, bu boğaz İran'ın kontrolünde olurdu" diye konuştu. Bu sözler, ABD'nin bölgede askeri varlığını sürdürme kararlılığını ortaya koydu.
İran ise Trump'ın açıklamalarına henüz resmi bir cevap vermedi. Ancak Tahran yönetimi, daha önce defalarca Hürmüz Boğazı'nın kendileri için stratejik öneme sahip olduğunu vurgulamıştı.
Anlaşmanın detayları
Anlaşma kapsamında İran, uranyum zenginleştirme seviyesini yüzde 3.67'nin altında tutmayı, uluslararası denetimlere izin vermeyi ve petrol ihracatını belirli bir kotanın üzerine çıkarmamayı kabul etti. ABD ise İran'a yönelik bazı yaptırımları gevşetmeyi taahhüt etti. Trump, bu anlaşmanın "tarihi" olduğunu ve ABD'nin çıkarlarını koruduğunu söyledi.
Anlaşma, bölgesel güçler tarafından temkinli karşılandı. Suudi Arabistan anlaşmayı desteklerken, İsrail ise İran'ın nükleer programına sınırlama getirilmemesinden endişeli. Uzmanlar, Trump'ın bu anlaşmayı 2024 seçimleri öncesinde bir başarı olarak sunmak istediği yorumunda bulunuyor.
Trump'ın açıklamaları, ABD iç siyasetinde de tartışma yarattı. Demokratlar, anlaşmanın kapsamını yetersiz bulurken, Cumhuriyetçiler ise Trump'ın İran'a karşı sert duruşunu övdü. Başkan, "İran'ı diz çöktürdük" ifadesiyle anlaşmayı kişisel bir zafer olarak gördüğünü belirtti.
Bu gelişmeler, İran'ın nükleer dosyası ve Hürmüz Boğazı üzerindeki jeopolitik gerilimleri yeni bir boyuta taşıdı. Trump'ın sözleri, bölgede istikrar arayışlarını ve güç dengelerini yakından ilgilendiriyor. Anlaşmanın uygulanması, önümüzdeki aylarda dünya enerji piyasaları ve Ortadoğu barışı için belirleyici olacak.
