ABD Başkanı Donald Trump, İran ile devam eden müzakerelerin iyi gittiğini ve yakında bir anlaşmanın sağlanabileceğini açıkladı. Beyaz Saray’da yaptığı basın toplantısında konuşan Trump, “İran ile görüşmeler umut verici bir şekilde ilerliyor. Taraflar arasında yapıcı bir diyalog kuruldu ve anlaşma için zemin genişliyor” ifadelerini kullandı. Bu açıklama, uluslararası kamuoyunda yeni bir umut dalgası yaratırken, uzmanlar anlaşmanın bölgesel istikrar üzerindeki etkilerini değerlendirmeye başladı.
Müzakere sürecinde son durum
Trump’ın bu açıklaması, İran’ın nükleer programı ve bölgesel politikaları üzerindeki belirsizliklerin gölgesinde geldi. İki ülke yetkilileri arasında son aylarda çeşitli kanallardan temasların arttığı biliniyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun geçtiğimiz hafta Umman’da İranlı mevkidaşıyla bir araya gelmesi, müzakere sürecinin somutlaştığı yönünde yorumlandı. Trump, basın toplantısında detay vermekten kaçınmakla birlikte, “Önemli olan sonuç; masada somut ilerlemeler var. Yakın zamanda iyi haberi duyabiliriz” şeklinde konuştu. Öte yandan İran Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, ülkenin haklarına saygı gösterilmesi karşılığında görüşmelere devam edilebileceği mesajı verildi.
Uluslararası tepkiler ve beklentiler
Trump’ın iyimser mesajı dünya genelinde yankı buldu. Avrupa Birliği Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi, yaptığı açıklamada “Bu olumlu sinyali memnuniyetle karşılıyoruz; her türlü diyalog, bölgesel gerilimi azaltmak için önemlidir” dedi. Rusya Dışişleri Bakanlığı ise süreçten umutlu olduklarını, ancak nükleer anlaşmanın orijinal haline dönülmesi gerektiğini vurguladı. Analistler, anlaşmanın sağlanması durumunda İran’a uygulanan ekonomik yaptırımların kademeli olarak kaldırılabileceğini, bunun da petrol piyasalarını doğrudan etkileyebileceğini belirtiyor. Özellikle İran’ın geniş doğalgaz ve petrol rezervlerinin enerji arz güvenliğine katkı sağlayabileceği ifade ediliyor.
Ancak anlaşma ihtimaline temkinli yaklaşan da çok. Bazı ABD’li senatörler, İran’ın bölgedeki milis güçlerine verdiği destek ve füze programı konusunda somut adımlar atılmadan bir anlaşmanın kabul edilemeyeceğini savunuyor. İsrail ise süreç boyunca İran ile yapılacak her türlü anlaşmanın ulusal güvenliği tehdit edebileceği uyarısında bulunuyor. Buna karşın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA), İran’ın nükleer denetimlere yeniden tam kapsamlı izin vermesinin olumlu bir işaret olduğunu açıkladı.
Sonuç olarak, Trump’ın açıklamaları hem Washington hem de Tahran’da yeni bir diplomatik hareketliliğin kapısını aralıyor. Ancak anlaşmanın sağlanıp sağlanamayacağı, önümüzdeki haftalarda yapılacak görüşmelerin somut çıktılarına bağlı görünüyor. Taraflar arasında güvenin tam olarak tesis edilememesi, müzakere sürecinin uzamasına neden olabilir. Yine de tüm dünyanın gözü, iki ülke arasında yeni bir diyaloğa çevrilmiş durumda.
