ABD Başkanı Donald Trump, İrlanda'da gündeme ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Trump, ABD'de kasım ayında düzenlenecek ara seçimlerden sonra İran'da savaşın sona ereceğini savunarak, Tahran yönetiminin anlaşma için sürekli aradığını ifade etti. Trump, İrlanda temasları sırasında yaptığı açıklamada, İran ile olası bir anlaşmanın seçimlerden sonra daha kolay olacağını öne sürdü.
Trump: İran anlaşma için sürekli arıyor
ABD Başkanı Donald Trump, İrlanda'da gazetecilerin sorularını yanıtlarken İran ile yürütülen müzakerelere değindi. Trump, "İran anlaşma için sürekli arıyor. Onlar anlaşma yapmak istiyor, biz de istiyoruz ama doğru anlaşma olmalı" dedi. Trump, kasım ayında yapılacak ara seçimlerin ardından İran'da savaşın sona ereceğini savundu. Bu açıklama, Trump'ın daha önce yaptığı "seçimlerden sonra İran ile anlaşacağız" yönündeki sözlerini yinelediği şeklinde yorumlandı.
Trump'ın İrlanda ziyareti sırasında yaptığı bu açıklamalar, ABD-İran ilişkilerinde son dönemde artan gerilimin ardından geldi. ABD yönetimi, İran'a yönelik yaptırımları sürdürürken, Tahran yönetimi ise nükleer programını genişletme sinyalleri veriyor. Trump, İran'ın anlaşma çağrılarını "sürekli arıyorlar" sözleriyle nitelendirerek, Tahran'ın masaya gelmeye istekli olduğunu ima etti.
İran cephesinden henüz resmi yanıt yok
Trump'ın açıklamalarına İran'dan henüz resmi bir yanıt gelmedi. Ancak İran Dışişleri Bakanlığı yetkilileri daha önce yaptıkları açıklamalarda, ABD'nin yaptırımları kaldırmadan müzakereye dönmeyeceklerini belirtmişti. İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, geçtiğimiz aylarda yaptığı konuşmada, "ABD önce yasadışı yaptırımları kaldırmalı, sonra müzakere edebiliriz" demişti. Tahran yönetimi, Trump'ın seçim sonrası anlaşma söylemini ise "seçim malzemesi" olarak değerlendiriyor.
Uzmanlar, Trump'ın açıklamalarının iç siyasete yönelik olduğunu ve ara seçimler öncesinde tabanını konsolide etmeyi amaçladığını belirtiyor. ABD'de kasım ayında yapılacak ara seçimlerde Temsilciler Meclisi'nin tamamı ve Senato'nun üçte biri yenilenecek. Trump, seçim öncesi İran konusunu gündemde tutarak, ekonomik ve güvenlik politikalarında sert duruşunu sergilemeye çalışıyor.
İrlanda ziyareti ve diplomatik mesajlar
Trump'ın İrlanda ziyareti, ABD'nin Avrupa ile ilişkilerini yeniden tesis etme çabası olarak yorumlanıyor. İrlanda Başbakanı Leo Varadkar ile bir araya gelen Trump, ticaret ve göç konularını görüştü. Görüşmede İran konusu da ele alındı. Trump, İrlanda'da yaptığı konuşmada, "İran ile anlaşma yapmak istiyoruz, ancak onların nükleer silah edinmesine asla izin vermeyeceğiz" ifadelerini kullandı.
Trump'ın İrlanda ziyareti sırasında yaptığı açıklamalar, ABD basınında geniş yankı buldu. The New York Times, Trump'ın İran açıklamalarını "seçim öncesi diplomatik hamle" olarak değerlendirdi. Washington Post ise, "Trump'ın İran ile anlaşma sinyali, Tahran'ın ekonomik baskıdan kurtulma umudunu artırabilir" yorumunu yaptı.
Piyasalar ve bölgesel etkiler
Trump'ın açıklamalarının ardından petrol fiyatlarında hafif bir düşüş yaşandı. Brent petrolü, gün içinde yüzde 1'in üzerinde değer kaybetti. Analistler, İran ile olası bir anlaşmanın petrol arzını artıracağı ve fiyatları aşağı çekeceği görüşünde. Ancak anlaşmanın seçim sonrasına ertelenmesi, belirsizliğin sürmesine neden oluyor.
Orta Doğu'da ise İran'ın bölgesel müttefikleri, Trump'ın açıklamalarını temkinli karşıladı. İsrail, İran'ın nükleer programına karşı sert tutumunu koruyacağını açıkladı. Suudi Arabistan ise, "İran ile her türlü anlaşmazlığın barışçıl yollarla çözülmesini destekliyoruz" açıklamasını yaptı.
Trump'ın İran politikasında değişim sinyali mi?
Trump, 2018'de İran ile imzalanan nükleer anlaşmadan (Kapsamlı Ortak Eylem Planı - JCPOA) çekilmiş ve İran'a yönelik yaptırımları yeniden başlatmıştı. Bu karar, ABD ile Avrupalı müttefikleri arasında gerilime yol açmıştı. Trump, şimdi ise seçim sonrası bir anlaşma ihtimalinden bahsediyor. Ancak İran, Trump'a güvenmekte zorlanıyor. Tahran yönetimi, ABD'nin anlaşmadan tek taraflı çekilmesini "uluslararası hukuka aykırı" olarak nitelendirmişti.
Trump'ın İrlanda'daki açıklamaları, ABD-İran ilişkilerinde yeni bir dönemin kapısını aralayabilir. Ancak kasım seçimlerine kadar taraflar arasında resmi bir müzakere başlaması beklenmiyor. Seçim sonrası dönemde ise İran'ın nükleer programı, bölgesel güvenlik ve yaptırımların kaldırılması gibi konular masaya yatırılacak. Trump'ın "sürekli arıyorlar" sözü, İran'ın ekonomik baskıdan kurtulmak için anlaşmaya istekli olduğunu gösteriyor. Ancak anlaşmanın şartları ve zamanlaması belirsizliğini koruyor.
Sonuç olarak, Trump'ın İran açıklamaları, seçim öncesi bir diplomatik hamle olarak okunabilir. İran'ın anlaşma çağrılarına rağmen, ABD'nin yaptırım politikasında değişiklik yapıp yapmayacağı ise önümüzdeki aylarda netleşecek. Bölgesel aktörler ve küresel piyasalar, ABD-İran ilişkilerindeki gelişmeleri yakından takip ediyor.
