ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen müzakerelerde kritik bir aşamaya gelindiğini duyurdu. Trump, anlaşma belgesinin son halinin hazırlandığını belirterek, imza töreninin önümüzdeki günlerde yapılacağını açıkladı. Beyaz Saray'dan yapılan yazılı açıklamada, belgelerin son halinin hazırlanması sürecinin birkaç gün içinde tamamlanacağı ve ardından resmi bir imza töreni düzenleneceği ifade edildi.
Anlaşma detayları ve kapsamı
Trump'ın açıklamasına göre, İran ile varılacak anlaşma, nükleer programın sınırlandırılması ve uluslararası denetime tabi tutulmasını içeriyor. Anlaşma metninde uranyum zenginleştirme oranı, santrifüj sayısı ve denetim mekanizmaları gibi temel başlıklar yer alıyor. Eski Başkan Obama döneminde imzalanan ve Trump'ın 2018'de çekildiği Kapsamlı Ortak Eylem Planı'ndan (JCPOA) farklı olarak, yeni anlaşmada balistik füze programı ve bölgesel faaliyetler gibi konulara da yer verildiği belirtiliyor.
Tarafların tutumu ve beklentiler
İran yönetimi anlaşma sürecine temkinli yaklaşırken, Tahran'dan gelen ilk resmi açıklamalarda belgelerin henüz kendilerine ulaşmadığı bildirildi. Uzmanlar, Trump'ın seçim öncesi böyle bir anlaşmayı duyurmasının iç siyasi hesaplarla ilgili olabileceğini yorumluyor. Öte yandan İsrail ve Suudi Arabistan gibi bölge ülkeleri, anlaşmanın ayrıntılarını görmeden destek vermeyeceklerini açıkladı. Avrupa Birliği ise süreci yakından takip ettiğini ve tarafları diyaloga teşvik etmeye devam edeceğini duyurdu.
Uluslararası tepkiler ve analiz
Washington yönetiminin bu hamlesi, küresel enerji piyasalarında da hareketliliğe neden oldu. Petrol fiyatları, anlaşma haberinin ardından arz endişelerinin azalmasıyla geriledi. Ekonomi uzmanları, İran yaptırımlarının hafifletilmesi halinde küresel petrol arzında artış ve fiyatlarda düşüş beklenebileceğini ifade ediyor. Anlaşmanın imzalanması durumunda uluslararası şirketlerin İran pazarına dönüşü hızlanabilir ve bu durum bölgesel ticareti canlandırabilir.
Bağımsız analistler, Trump'ın bu adımının daha önce JCPOA'dan çekilme kararının aksine bir rota izlediğini ve bunun seçim stratejisiyle ilgili olabileceğini belirtiyor. Anlaşma, Başkan'ın dış politikada bir başarı öyküsü sunmasına yardımcı olabilir, ancak ayrıntılar netleşmeden gerçek etkileri kestirmek güç. İran'ın nükleer programa dair kazanımlarını korumak isteyeceği ve bölgesel aktörlerin endişeleri dikkate alındığında, sürecin önümüzdeki haftalarda şekillenmesi bekleniyor.
