ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile nükleer müzakerelerin sona erdiğini açıklaması ve yönetimin İran petrolü satışına izin veren genel lisansı iptal etmesi, küresel petrol piyasalarında hareketlilik yarattı. Brent petrolün varil fiyatı, bu gelişmelerin ardından yüzde 6'nın üzerinde artarak 73 dolar seviyesini aştı. Yatırımcılar, arz kısıtlamaları ve jeopolitik risklerin yeniden fiyatlamaya başladığını belirtiyor.
Trump'tan net mesaj: Müzakere masası kapandı
Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran'la yapılan müzakerelerin artık devam etmeyeceğini belirtti. "İran'la anlaşma sağlama çabaları sonuçsuz kaldı. Artık müzakere yok" ifadelerini kullanan Trump, aynı anda ABD Hazine Bakanlığı'nın İran ham petrolü satışına izin veren genel lisansı iptal ettiğini duyurdu. Bu karar, İran'ın petrol ihracatını daha da kısıtlarken, piyasalarda arz endişelerini körükledi.
Analistlere göre, bu hamle ABD'nin İran'a yönelik maksimum baskı politikasını yeniden canlandırdığının sinyalini veriyor. 2018'de ABD'nin nükleer anlaşmadan çekilmesiyle başlayan süreç, zaman zaman müzakere girişimleriyle yumuşamıştı. Ancak son açıklama, bu dönemin kapandığına işaret ediyor.
Petrol piyasasında arz sıkışıklığı endişesi
Brent petrol fiyatları, haberin ardından 72,80 dolara kadar yükseldi. Artış oranı yüzde 6,2 ile son ayların en yüksek seviyesine ulaştı. Bu yükselişte, İran'ın günlük yaklaşık 1,5 milyon varil olan ihracatının daha da düşmesi bekleniyor. OPEC+'ın üretim kısıtlamaları ve Rusya'ya uygulanan yaptırımların etkisiyle zaten daralan piyasa, İran petrolünün çıkmasıyla daha da sıkışabilir.
Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre, küresel petrol talebi 2025 yılında günde ortalama 104,5 milyon varil seviyesinde seyrediyor. Arz tarafındaki herhangi bir kesinti, fiyatları yukarı yönlü baskılamaya devam ediyor. Bu durum, özellikle petrol ithalatçısı ülkelerin cari açıklarını artırma potansiyeli taşıyor.
Yatırımcılar risk iştahını artırıyor
Petrol fiyatlarındaki bu ani yükseliş, borsalarda da dalgalanmaya neden oldu. Avrupa borsaları genel olarak düşüşle açılırken, enerji hisseleri değer kazandı. ABD'nin jeopolitik riskleri artıran bu adımı, yatırımcıları güvenli liman arayışına yöneltti. Altın fiyatları da hafif yükseliş kaydetti.
Uzmanlar, Trump'ın İran politikasının öngörülemezliğine dikkat çekiyor. "Müzakerelerin sona erdiği açıklaması, bir müzakere stratejisi de olabilir" yorumunu yapan bir analist, "Piyasalar bu tür hamlelere karşı hassas. Ancak asıl etki, fiili arz kısıtlamalarının ne kadar süreceğine bağlı" dedi.
Bu gelişmeler, Türkiye gibi enerji ithalatçısı ülkeler için de yakından takip ediliyor. Brent petroldeki her 10 dolarlık artış, Türkiye'nin doğalgaz ve petrol ithalat faturasını önemli ölçüde yükseltiyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın bu konuda alternatif tedarik stratejilerini devreye alması bekleniyor.
