ABD Başkanı Donald Trump, İran ile varılan mutabakat kapsamında Washington'ın Tahran'a 300 milyar dolar ödeyeceği yönündeki iddiaları kesin bir dille reddetti. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada bu rakamın gerçeği yansıtmadığını ve söz konusu iddiaların siyasi çevrelerce kasıtlı olarak yayıldığını belirtti. Ancak mutabakat metninde yer alan 300 milyar dolarlık yeniden inşa planı tartışmaları sürüyor.
Mutabakatın içeriği ve ödeme iddiaları
İran ile varılan mutabakat, Tahran'ın nükleer programını sınırlandırması karşılığında ekonomik yaptırımların kaldırılmasını öngörüyor. Ancak anlaşma metninde İran'ın altyapısının yeniden inşası için 300 milyar dolarlık bir fon oluşturulması planlandığı ileri sürülüyor. Trump'ın bu fon anlamına gelen rakamla ilgili yalanlaması kafa karışıklığı yarattı. Beyaz Saray sözcüsü, anlaşmada böyle bir doğrudan ödeme olmadığını, söz konusu rakamın İran'ın kendi kaynaklarıyla yapacağı yatırımları kapsadığını ifade etti.
Trump'ın açıklaması ve siyasi yansımalar
Trump, paylaşımında 'İran'a 300 milyar dolar ödemek gibi bir şey söz konusu değil. Bu tamamen uydurma bir haber.' ifadelerine yer verdi. Bu açıklama, özellikle Cumhuriyetçi Parti içindeki eleştirileri susturmayı hedefliyor. Zira bazı muhafazakar çevreler, Trump yönetiminin İran'a taviz verdiğini düşünüyor. Anlaşma metninin gizli maddeler içerdiği yönündeki spekülasyonlar da devam ediyor.
Uluslararası tepkiler ve detaylar
İran Dışişleri Bakanlığı, Trump'ın açıklamasına henüz resmi bir yanıt vermezken, diplomatik kaynaklar sürecin hassasiyetle yürütüldüğünü belirtiyor. Öte yandan, 300 milyar dolarlık yeniden inşa planıyla ilgili resmi bir belge bulunmadığı, ancak gayri resmi görüşmelerde bu konunun gündeme geldiği öne sürülüyor. ABD Merkez Bankası ve Hazine Bakanlığı'nın bu tür bir transfer için hazırlık yapmadığı biliniyor.
İran nükleer müzakereleri: Arka plan
İran ile ABD arasındaki nükleer müzakereler, 2015 yılında imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı'na (JCPOA) dayanıyor. Trump'ın 2018'de anlaşmadan çekilmesinin ardından tırmanan gerilim, yeni bir mutabakat arayışını doğurdu. Mevcut görüşmelerde, uranyum zenginleştirme seviyesi ve yaptırımların kaldırılması gibi kritik başlıklar ele alınıyor. Uzmanlar, 300 milyar dolarlık yeniden inşa planının, İran'ın petrol ve doğalgaz sektörünü canlandırmaya yönelik olduğunu, ancak bunun doğrudan ABD hazinesinden karşılanmayacağını vurguluyor.
Konuyu bağımsız değerlendiren analistler, Trump'ın yalanlamasının iç siyasete dönük olduğunu, özellikle 2024 seçimleri öncesinde rakiplerinin 'İran'a para ödeniyor' söylemini boşa çıkarmayı amaçladığını belirtiyor. Mutabakatın şeffaflığı konusunda hâlâ belirsizlikler bulunsa da, uluslararası toplum müzakerelerin devamından yana tavır alıyor.
