ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'ndan geçen tüm gemilere yüzde 20 oranında geçiş ücreti getirme planından vazgeçti. Trump, bu kararın yerine çeşitli Körfez ülkeleriyle kapsamlı ticaret ve yatırım anlaşmaları imzalayacaklarını açıkladı. Beyaz Saray'dan yapılan yazılı açıklamada, söz konusu anlaşmaların bölgesel istikrarı güçlendirmeyi ve ABD'nin enerji güvenliğini artırmayı hedeflediği belirtildi.
Yeni Strateji: Ticaret ve Yatırım Odaklı Yaklaşım
Trump yönetimi, Hürmüz Boğazı'nın stratejik önemini korurken, doğrudan bir geçiş ücreti yerine Körfez ülkeleriyle ekonomik işbirliğini derinleştirmeyi tercih etti. Plan kapsamında Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve Kuveyt gibi ülkelerle çok yönlü ticaret anlaşmaları masaya yatırılacak. Beyaz Saray yetkilileri, bu anlaşmaların enerji sektörünün yanı sıra savunma ve teknoloji alanlarını da kapsayacağını ifade etti.
Geçtiğimiz aylarda gündeme gelen yüzde 20'lik geçiş ücreti, uluslararası deniz ticaretinde büyük yankı uyandırmıştı. Petrol tankerlerinin ve ticari gemilerin yoğun olarak kullandığı Hürmüz Boğazı'nda alınacak bu verginin, küresel enerji fiyatlarını ciddi şekilde etkileyeceği yorumları yapılıyordu. Trump'ın bu kararı, beklenmedik bir diplomatik manevra olarak değerlendirildi.
Bölgesel ve Küresel Tepkiler
Karar, özellikle Körfez ülkelerinde olumlu karşılandı. Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, iki ülke arasındaki stratejik işbirliğinin güçlendirilmesinden memnuniyet duyulduğu ifade edildi. İran ise konuya temkinli yaklaştı. Tahran yönetimi, Hürmüz Boğazı'nın uluslararası sular olduğunu ve bu tür tek taraflı girişimlerin bölgede gerilimi artırabileceğini savundu.
Uzmanlar, Trump'ın bu hamlesini seçim öncesi ekonomik vaatlerle ilişkilendiriyor. Washington merkezli düşünce kuruluşu Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nden (CSIS) Dr. James Thompson, "Başkan Trump, Amerikan tüketicisini doğrudan etkileyecek bir vergiden kaçınarak, bunun yerine Körfez'le ticareti artırarak hem ekonomiyi canlandırmayı hem de bölgesel müttefikleri memnun etmeyi hedefliyor" dedi.
Bağlam ve Değerlendirme
Trump'ın Hürmüz politikası, göreve geldiği günden bu yana inişli çıkışlı bir seyir izledi. Başkan, 2018'de İran nükleer anlaşmasından çekilmesinin ardından bölgede askeri varlığını artırmış, ancak son dönemde daha çok ekonomik baskı araçlarına yönelmişti. Yüzde 20 vergisi fikri, geçen yıl Ulusal Güvenlik Konseyi'nde tartışılmış, ancak lojistik ve hukuki engeller nedeniyle uygulanamamıştı.
Bu son karar, Trump yönetiminin Orta Doğu'da askeri angajmandan ziyade ekonomik diplomasiyi önceleyen bir stratejiye kaydığını gösteriyor. Ancak uzmanlar, Körfez ülkeleriyle yapılacak anlaşmaların detaylarının henüz netleşmediğine ve bu sürecin aylar alabileceğine dikkat çekiyor. Ayrıca, İran'ın bölgedeki rolü ve Hürmüz Boğazı'nın güvenliği konusunda kalıcı bir çözüm bulunamazsa, ticaret anlaşmalarının tek başına yeterli olmayabileceği ifade ediliyor.
Trump'ın bu adımı, 2020 başkanlık seçimleri öncesinde hem dış politikada hem de ekonomide somut bir başarı olarak sunmaya çalıştığı bir hamle. Ancak bunun başarıya ulaşıp ulaşmayacağı, Körfez ülkeleriyle yapılacak müzakerelerin sonucuna ve İran'ın bölgedeki tutumuna bağlı görünüyor.
