ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'nın kontrolünü ele geçireceklerini ve bu hizmet karşılığında ücret alacaklarını açıkladı. Trump, İran'ın daha önce yapılan bir anlaşmayı bozduğunu iddia ederek, "Hürmüz Boğazı'nı ele geçiriyoruz. Bir anlaşmamız vardı ve İran bunu bozdu. Hürmüz Boğazı'nın koruyucusu olacağız, boğazı korumak için para alacağız" dedi. İran yönetimi ise bu açıklamaya sert tepki gösterdi.
İran'dan gecikmeyen yanıt
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Trump'ın sözlerini "gerçeklikten uzak bir fantezi" olarak nitelendirdi. Bekayi, Hürmüz Boğazı'nın İran'ın egemenlik alanında olduğunu ve herhangi bir dış müdahaleye izin vermeyeceklerini vurguladı. Açıklamasında, "Hürmüz Boğazı, İran'ın kontrolü altındadır ve uluslararası hukuk çerçevesinde yönetilmektedir. ABD'nin bu tür tek taraflı iddiaları geçersizdir" ifadelerini kullandı.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Trump'ın açıklaması, Körfez ülkeleri ve uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri henüz resmi bir açıklama yapmazken, bölgedeki analistler bu söylemin tansiyonu yükseltebileceği uyarısında bulunuyor. Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir su yolu olarak biliniyor. 2019 yılında yaşanan benzer bir gerilim, küresel enerji piyasalarında dalgalanmalara yol açmıştı.
Tarihsel arka plan
Hürmüz Boğazı, İran'ın güney kıyıları ile Umman arasında yer alıyor ve uluslararası sularda seyir serbestisi ilkesiyle yönetiliyor. İran, boğazın kontrolünü elinde bulundurduğu için sık sık tehdit ve pazarlık unsuru olarak kullanıyor. ABD ise 1979'dan bu yana bölgede askeri varlık gösteriyor ve boğazın ablukaya alınması durumunda müdahale edeceğini belirtiyor. Trump'ın açıklaması, 2020'de İranlı general Kasım Süleymani'nin öldürülmesiyle tırmanan gerilimin yeni bir boyutu olarak görülüyor.
Bağımsız değerlendirme: Trump'ın bu söylemi, İran'ı müzakere masasına çekmekten çok bölgedeki ABD müttefiklerine güvence verme amacı taşıyor olabilir. Ancak İran'ın egemenlik vurgusu ve boğazdaki fiili kontrolü göz önüne alındığında, bu açıklamanın pratikte karşılığı olması zor görünüyor. Enerji piyasalarının olası bir krize karşı tetikte olması bekleniyor.
