ABD Başkanı Donald Trump’ın, uzun süredir Pentagon ve Kongre’nin direnciyle karşılaşan Türkiye’ye F-35 savaş uçağı satışına onay vermeye hazırlandığı iddiası, İsrail ve Yunanistan’da alarm zillerinin çalmasına neden oldu. Tel Aviv yönetimi, bölgedeki hava üstünlüğünü kaybetme endişesiyle Washington nezdinde yoğun diplomasi yürütürken, Atina ise Yunan lobisini harekete geçirerek satışı engellemeye çalışıyor. Trump yönetiminin, Ankara’nın S-400 savunma sistemi konusundaki tutumuna rağmen bu adımı atması, NATO içindeki dengeleri de yeniden şekillendirebilir.
İsrail’de hava üstünlüğü endişesi
İsrail, uzun yıllardır bölgedeki en modern hava kuvvetlerine sahip ülke olarak öne çıkıyor. F-35’lerin Türkiye’ye satışı, özellikle Doğu Akdeniz’deki enerji kaynakları ve hava sahası mücadelesinde İsrail’in elini zayıflatabilir. İsrail Savunma Bakanlığı’ndan üst düzey bir yetkili, “Türkiye’nin F-35’lere sahip olması, hava üstünlüğümüzü doğrudan tehdit ediyor. Bu uçaklar, mevcut hava savunma sistemlerimizi aşabilecek kabiliyette” ifadelerini kullandı. İsrail, ABD Kongresi’ndeki müttefikleri aracılığıyla satışı durdurmak için lobi faaliyetlerini yoğunlaştırdı.
Yunanistan’ın son kozu: Yunan lobisi
Yunanistan, Türkiye ile arasındaki gerilimin tırmandığı bir dönemde F-35 satışının kendisi için kabul edilemez olduğunu savunuyor. Atina yönetimi, ABD’deki güçlü Yunan lobisini devreye sokarak Kongre üyelerine baskı yapıyor. Yunanistan Dışişleri Bakanı Nikos Dendias, “Bu satış, Doğu Akdeniz’deki güç dengesini bozacak ve ittifak içinde güven bunalımı yaratacaktır” dedi. Yunanistan ayrıca, Türkiye’ye F-35 satışının, ABD’nin Yunanistan’a vaat ettiği F-16 modernizasyon paketini de tehlikeye atabileceğini belirtiyor.
Türkiye’nin stratejik hamlesi
Türkiye, 2019 yılında Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın alması nedeniyle F-35 programından çıkarılmış ve 1.4 milyar dolarlık ödemesi bloke edilmişti. Ankara, bu kararın haksız olduğunu savunurken, Trump yönetiminin son hamlesi, iki ülke arasındaki savunma işbirliğini yeniden canlandırabilir. Türkiye’nin, F-35’lerin yanı sıra F-16 modernizasyon kitleri ve yeni savaş uçakları almak için de görüşmeler yürüttüğü biliniyor. Uzmanlar, bu gelişmenin NATO’nun güney kanadında önemli bir değişim yaratacağını ifade ediyor.
Bağımsız değerlendirme
Trump’ın F-35 hamlesi, ABD’nin bölgesel müttefikleri arasında derin bir ayrışmaya yol açabilir. İsrail ve Yunanistan’ın itirazlarına rağmen Türkiye’ye satışın gerçekleşmesi, ABD’nin Orta Doğu ve Doğu Akdeniz’deki stratejik önceliklerini yeniden tanımladığını gösteriyor. Ancak Kongre’deki Demokrat ve Cumhuriyetçi kanatların satışa karşı çıkması, sürecin uzayabileceğine işaret ediyor. Bu gelişme, bölgesel güç dengelerini sarsarken, Türkiye’nin askeri kapasitesini artırması NATO içinde yeni tartışmaları da beraberinde getirecek.
