ABD Başkanı Donald Trump, 7-8 Temmuz'da Ankara'da düzenlenecek 36. NATO Liderler Zirvesi'ne katılacağını duyurdu. Trump, zirve öncesinde Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile bir araya geleceğini belirterek, "Erdoğan'ı mutlu edecek bir şey yapacağım" ifadelerini kullandı. Bu açıklama, ABD-Türkiye ilişkilerinde uzun süredir tartışma konusu olan F-35 savaş uçağı satışının yeniden gündeme gelebileceğine işaret etti.
F-35 sürecinde yeni dönem
Türkiye, Rusya'dan S-400 hava savunma sistemlerini satın alması nedeniyle 2019 yılında ABD tarafından F-35 programından çıkarılmıştı. Ankara, programa 1.4 milyar dolar yatırım yapmış ve 100 adet F-35A siparişi vermişti. Ancak ABD, S-400'lerin NATO sistemleriyle uyumsuzluk yaratacağı gerekçesiyle Türkiye'yi programdan çıkardı. Trump'ın son açıklamaları, bu konuda bir mutabakat sağlanabileceği yönünde yorumlandı.
Uzmanlar, Trump'ın "Erdoğan'ı mutlu edecek bir şey" ifadesinin F-35 satışının yeniden başlatılması ya da S-400 sorununa geçici bir çözüm bulunması anlamına gelebileceğini belirtiyor. ABD Kongresi, Türkiye'ye F-35 satışının önünü açacak herhangi bir adıma sıcak bakmıyor. Ancak başkanlık kararıyla bazı savunma satışlarının Kongre onayı olmadan yapılabilmesi mümkün.
NATO zirvesi ve görüşmeler
NATO Liderler Zirvesi'nde ikili görüşmelerin de yoğun olması bekleniyor. Trump ve Erdoğan'ın zirve öncesinde veya sırasında bir araya gelmesi planlanıyor. Görüşmede Suriye, Doğu Akdeniz, enerji güvenliği ve savunma iş birliği gibi konuların ele alınması bekleniyor. F-35 konusunun da bu görüşmelerde önemli bir başlık olması öngörülüyor.
Türkiye, F-35 programına dönmek istediğini sık sık dile getiriyor. Savunma Bakanlığı yetkilileri, S-400'lerin F-35'lerle birlikte kullanılmasının mümkün olduğunu savunuyor. ABD ise bu konuda ikna olmuş değil. Yine de Trump'ın kişisel girişimiyle buzların eriyebileceğine dair iyimserlik var.
Öte yandan, Türkiye'nin alternatif arayışları da sürüyor. ABD'nin F-35 satışını ertelemesi üzerine Ankara, Rusya'dan Su-57 ve Çin'den J-31 savaş uçaklarına ilgi duyduğunu sinyallemişti. Ancak NATO üyesi bir ülkenin bu seçeneklere yönelmesi ittifak açısından sorun yaratabilir.
Trump'ın mesajı, iki ülke arasındaki gerginliğin azalmasına yönelik bir adım olarak değerlendiriliyor. Geçmişte benzer şekilde Trump, Erdoğan ile kişisel ilişkisini sıkça vurgulamıştı. Ancak ABD Kongresi ve Pentagon'un Türkiye'ye yönelik endişeleri sürüyor. Bu nedenle, F-35 satışının yeniden başlaması için önümüzdeki zirve kritik bir eşik olacak.
Şimdi tüm gözler, 7-8 Temmuz'da Ankara'da yapılacak NATO Liderler Zirvesi'nde. Erdoğan ve Trump arasındaki görüşmede neler konuşulacağı ve somut bir adım atılıp atılmayacağı merak ediliyor. Bu gelişme, sadece iki ülke ilişkileri için değil, bölgesel güvenlik dengeleri açısından da belirleyici olabilir.
