ABD Başkanı Donald Trump’ın, önümüzdeki hafta Ankara’da düzenlenecek NATO Zirvesi öncesinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a Türkiye’nin F-35 savaş uçağı programına yeniden dahil edilmesine hazır olduğunu ileteceği iddia edildi. Amerikan basınında yer alan haberlere göre, Beyaz Saray’dan üst düzey bir yetkili, Trump’ın bu konuda yapıcı bir adım atmayı planladığını doğruladı. İddia, Türkiye-ABD ilişkilerinde yeni bir dönemin habercisi olarak yorumlanıyor.
Nasıl bir mesaj bekleniyor?
Habere göre Trump, Erdoğan ile yapacağı görüşmede, Türkiye’nin Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi almasının yarattığı gerginliğe rağmen, F-35 programına geri dönüş için kapıyı aralayacak. ABD yönetimi, Türkiye’nin programa katılımının, ittifakın savunma kabiliyetleri açısından kritik olduğunu düşünüyor. Öte yandan, Kongre’nin Türkiye’ye yönelik yaptırım çağrıları sürerken, Trump’ın bu hamlesi uzlaşmacı bir tutum olarak değerlendiriliyor.
Arka plan ve bağlam
Türkiye, F-35 programının ortak üreticilerinden biriydi ve 100’den fazla uçak sipariş etmişti. Ancak Ankara’nın S-400 alımı nedeniyle ABD, Türkiye’yi 2019’da programdan çıkarmıştı. Savunma analistleri, bu kararın hem askeri hem de ekonomik sonuçlar doğurduğunu belirtiyor. Türkiye, F-35’lerin bazı parçalarını üretiyor ve programdan çıkarılmasıyla birlikte yerli savunma sanayiine ağırlık vermişti. Erdoğan yönetimi, sürecin başından beri adil olmayan bir muamele gördüklerini savunuyordu. Şimdi gelen bu iddia, iki ülke arasındaki savunma iş birliğinin yeniden canlanabileceğine işaret ediyor.
Ancak uzmanlar, Kongre’nin tutumunun bu süreci zorlaştırabileceğine dikkat çekiyor. Özellikle, Türkiye’nin S-400’leri aktif olarak kullanmaya devam etmesi halinde, yaptırımların gündeme gelebileceği belirtiliyor. Yine de, Trump’ın kişisel diplomasisinin bu tür engelleri aşabileceği yorumları yapılıyor. NATO Zirvesi’nin gündeminde Ukrayna savaşı, savunma harcamaları ve genişleme konuları da yer alıyor. Türkiye’nin İsveç’in üyeliğine onay vermesiyle birlikte, ABD ile ilişkilerde ivme kazanıldığı gözleniyor.
Sonuç olarak, Trump’ın Erdoğan’a F-35 mesajı vermeye hazırlandığı iddiası, iki ülke arasındaki karmaşık dengeleri ve ittifakın geleceğini yeniden tartışmaya açıyor. Zirve sonrası atılacak adımlar, sadece ikili ilişkileri değil, NATO’nun doğu kanadının güvenlik mimarisini de etkileyebilir.
