ABD Başkanı Donald Trump, Amerikan teknoloji şirketlerine yönelik "dijital hizmet vergisi" uygulayan ülkelere karşı misilleme olarak yüzde 100 oranında gümrük tarifesi uygulama tehdidinde bulundu. Trump, yaptığı yazılı açıklamada, bu vergiyi getiren ülkelerden yapılan tüm ithalata derhal yüzde 100 gümrük vergisi uygulanacağını belirtti. Karar, uluslararası ticarette yeni bir gerilim dalgası yaratırken, küresel teknoloji devlerinin vergilendirilmesi konusundaki tartışmaları alevlendirdi.
Ticaret savaşlarında yeni cephe
Trump'ın bu hamlesi, Fransa, İngiltere, İtalya, İspanya, Avusturya ve Türkiye gibi dijital hizmet vergisi uygulayan ülkeleri hedef alıyor. ABD yönetimi, söz konusu vergilerin Amerikan şirketlerine karşı ayrımcı olduğunu ve uluslararası ticaret kurallarını ihlal ettiğini savunuyor. Dijital hizmet vergisi, genellikle Google, Apple, Facebook ve Amazon gibi büyük teknoloji şirketlerinin elde ettiği reklam ve kullanıcı verisi gelirleri üzerinden alınıyor. Avrupa Birliği ülkeleri, bu şirketlerin düşük vergi ödediği gerekçesiyle yüzde 2 ila 3 arasında değişen oranlarda dijital hizmet vergisi uyguluyor. Trump ise bu vergilerin Amerikan şirketlerine karşı haksız olduğunu ve misilleme yapılacağını defalarca dile getirmişti.
Tepkiler ve olası etkiler
Uzmanlar, Trump'ın tehdidinin gerçekleşmesi halinde küresel ticarette önemli yansımaları olacağını belirtiyor. Özellikle ABD ile ticaret hacmi yüksek olan ülkeler, bu durumdan ciddi şekilde etkilenebilir. Dijital hizmet vergisi uygulayan ülkeler, ABD'ye başta lüks tüketim malları, otomotiv ürünleri ve tarım ürünleri olmak üzere çeşitli kalemlerde ihracat yapıyor. Yüzde 100 gümrük vergisi, bu ürünlerin ABD pazarında rekabet gücünü neredeyse sıfıra indirecek. Diğer yandan, ABD şirketleri de benzer vergilerle karşı karşıya kalabilecek veya kendi ülkelerinde ek düzenlemelerle yüzleşmek zorunda kalabilir. Ekonomik araştırma kuruluşları, böyle bir ticaret savaşının her iki taraf için de maliyetli olacağını ve küresel büyümeyi yavaşlatabileceğini öngörüyor.
Uluslararası hukuk boyutu
Trump'ın tehdidi, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) kuralları açısından da tartışma konusu oldu. DTÖ, ülkelerin ayrımcı ticaret uygulamalarına karşı yaptırım mekanizmaları sunuyor. ABD daha önce Fransa'nın dijital hizmet vergisine karşı soruşturma başlatmış ve ek gümrük vergileri uygulama tehdidinde bulunmuştu. Ancak bu kez Trump'ın doğrudan yüzde 100 oranında bir tarife tehdidi, ticaret savaşını yeni bir boyuta taşıyor. ABD Ticaret Temsilciliği, tehdidin uygulanabilirliği ve hukuki dayanağını inceliyor. Uzmanlar, böyle bir kararın DTÖ'de uzun süreli davalara yol açabileceğini ve uluslararası ticaret sistemini daha da zorlayabileceğini ifade ediyor.
Bağlam ve değerlendirme
Trump'ın bu açıklaması, başkanlık seçimleri öncesinde korumacı ticaret politikalarını sertleştirme stratejisinin bir parçası olarak görülüyor. Önceki dönemde Çin ile başlattığı ticaret savaşını hatırlatan bu hamle, yerli üreticileri koruma vaadiyle örtüşüyor. Ancak uzmanlar, dijital hizmet vergilerinin küresel vergi düzenlemeleri kapsamında OECD nezdinde çözüme kavuşturulmaya çalışıldığını hatırlatıyor. OECD bünyesinde 130'dan fazla ülke, büyük teknoloji şirketlerine yönelik adil vergilendirme kuralları üzerinde çalışıyor. Trump'ın bu tür çok taraflı çabaları zayıflatarak tek taraflı misillemelere yönelmesi, uluslararası iş birliğini sekteye uğratma riski taşıyor. Önümüzdeki günlerde ABD'nin hangi ülkeleri hedef alacağı ve tarifelerin yürürlüğe girme takvimi merak konusu.
