ABD Başkanı Donald Trump, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada İran'a yönelik önemli mesajlar verdi. Trump, İran ile yeni bir nükleer anlaşma için son tarih olarak 15 Ekim'i işaret etti. Konuşma, New York'taki BM merkezinde gerçekleşti ve dünya liderleri tarafından yakından takip edildi. Trump, İran'ın nükleer programı konusunda kararlı olduğunu vurguladı.
İran'a sert uyarı: 'Ya anlaşma ya yaptırım'
Trump, konuşmasında İran'ın bölgede istikrarsızlık yarattığını belirterek, "İran rejimi, nükleer silah peşinde koşmaya devam ederse, bundan sonra çok daha ağır yaptırımlarla karşılaşacak" ifadelerini kullandı. ABD Başkanı, 2015'te imzalanan ve kendisinin 2018'de çekildiği Kapsamlı Ortak Eylem Planı (JCPOA) yerine daha kapsamlı bir anlaşma istediğini yineledi. Trump, "İran ile adil bir anlaşma yapmak istiyoruz, ancak bu anlaşma nükleer silahları tamamen engellemeli ve balistik füze programını da kapsamalı" dedi.
Trump'ın konuşması sırasında salonda bulunan İran heyeti, konuşmayı sessizce dinledi. İran Dışişleri Bakanlığı'ndan henüz resmi bir açıklama gelmedi. Ancak İran basınında, Trump'ın açıklamalarının 'provokasyon' olarak nitelendirildiği görüldü. İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, daha önce yaptığı açıklamada, "ABD ile ancak karşılıklı saygı çerçevesinde görüşürüz" demişti.
Uluslararası tepkiler ve olası sonuçlar
Trump'ın açıklamaları, BM Genel Kurulu'nda geniş yankı uyandırdı. Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Federica Mogherini, "İran ile diyalog kanallarının açık tutulması gerektiğini" söyledi. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ise, "ABD'nin tek taraflı baskı politikası çözüm getirmez" değerlendirmesinde bulundu. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Geng Shuang, "Tüm tarafları itidale davet ediyoruz" açıklamasını yaptı.
Uzmanlar, Trump'ın verdiği tarihin, İran'a yönelik yeni yaptırımların habercisi olabileceğini belirtiyor. ABD Hazine Bakanlığı'nın, 15 Ekim'den sonra İran'ın petrol ihracatını hedef alan yeni yaptırımlar hazırladığı öne sürülüyor. Öte yandan, İran'ın nükleer anlaşmadan tamamen çekilmesi durumunda bölgede tansiyonun daha da artacağı endişesi var.
Trump'ın konuşması, aynı zamanda ABD'nin İran'a yönelik 'maksimum baskı' politikasının bir devamı niteliğinde. 2018'de anlaşmadan çekilen ABD, İran'a yönelik ekonomik yaptırımları kademeli olarak artırmıştı. İran ise, anlaşmadaki taahhütlerini aşamalı olarak askıya aldığını duyurmuştu. Son olarak, uranyum zenginleştirme oranını %4,5'in üzerine çıkardığını açıklamıştı.
BM Genel Kurulu'ndaki konuşmalar, genellikle dünya liderlerinin birbirlerine mesaj gönderdiği platformlar olarak bilinir. Trump'ın İran'a yönelik bu çıkışı, önümüzdeki günlerde İran'ın vereceği yanıtla birlikte yeni bir diplomatik krizin kapılarını aralayabilir. İran'ın 15 Ekim'e kadar nasıl bir tutum izleyeceği, bölgesel dengeler açısından kritik önem taşıyor.
