ABD Başkanı Donald Trump'ın İran kriziyle ilgili yaklaşık 30 kez 'anlaşma' ifadesini kullanması, küresel petrol piyasalarında sert dalgalanmalara yol açtı. ABD ve İsrail'in İran'a yönelik ortak askeri operasyonlarıyla tırmanan gerilim, Hürmüz Boğazı kaynaklı arz kesintisi endişelerini körükledi. Brent petrolün varil fiyatı, Trump'ın açıklamaları sonrası 70 dolar seviyesinin üzerine çıkarak son iki ayın zirvesine ulaştı.
Trump'ın 'Anlaşma' Söylemi Piyasalarda Nasıl Yorumlandı?
Trump, dünkü basın toplantısında İran ile diyaloğa açık olduğunu vurgulamak için defalarca 'anlaşma' kelimesini kullandı. Ancak bu söylem, yatırımcılar arasında kafa karışıklığı yarattı. Zira Beyaz Saray'ın daha önce İran'a yönelik 'maksimum baskı' politikasını benimsemesi, piyasalarda tutarlı bir stratejinin olmadığı izlenimini güçlendirdi. Analistler, Trump'ın anlaşma vurgusunun yeni bir yaptırım dalgasını gölgelemeye yönelik olabileceğini belirtiyor.
Hürmüz Boğazı Krizi ve Arz Kesintisi Tehdidi
İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma tehditleri, küresel petrol arzının yaklaşık üçte birinin geçtiği bu stratejik noktada tansiyonu yükseltiyor. ABD'nin bölgeye ek savaş gemisi göndermesi ve İsrail'in hava saldırıları, İran'ın misilleme olasılığını artırdı. Suudi Arabistan ve BAE gibi üreticiler, arz kesintisine karşı hazırlıklı olduklarını açıklasalar da, piyasalar olası bir boğaz kapanmasının fiyatlara anında yansıyacağını hesap ediyor.
Petrol Piyasalarında Dalgalanma ve Beklentiler
Brent petrol, Trump'ın açıklamalarının ardından 70,5 dolara kadar yükseldikten sonra, yatırımcıların kâr satışlarıyla 68,7 dolara geriledi. ABD ham petrolü ise 66,3 dolar seviyesinde işlem görüyor. OPEC ve uluslararası ajanslar, yılın ikinci yarısında talebin artacağını öngörürken, jeopolitik riskler bu tahminleri gölgeliyor. Goldman Sachs, İran ile ABD arasında sıcak bir çatışma yaşanması durumunda petrolün varil fiyatının 85 doların üzerine çıkabileceğini hesaplıyor.
Küresel Ekonomi İçin Alarm Zilleri
Petrol fiyatlarındaki hızlı artış, enflasyonla mücadele eden merkez bankaları için yeni bir tehdit oluşturuyor. Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve Fed yetkilileri, enerji maliyetlerinin faiz indirimi beklentilerini erteleyebileceği uyarısında bulundu. Özellikle Türkiye, ithal enerji bağımlılığı nedeniyle bu dalgalanmadan en çok etkilenecek ülkeler arasında yer alıyor. Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar, yaptığı açıklamada, ‘Stratejik rezervlerimizle olası arz sorunlarına karşı hazırlıklıyız’ dedi.
Değerlendirme
Trump'ın dilindeki bu değişim, pragmatik bir açılım mı yoksa seçim taktiği mi sorusunu akıllara getiriyor. Tarihsel olarak bakıldığında, ABD başkanlarının seçim öncesi enerji fiyatlarını düşürmek için diplomatik hamleler yaptığı görülüyor. Ancak İran ile varılacak kapsamlı bir anlaşma, sadece piyasaları değil, Ortadoğu'nun güvenlik mimarisini de yeniden şekillendirebilir. Bu süreçte petrol fiyatlarının seyri, büyük ölçüde Tahran'ın tepkisine bağlı olacak.
