Almanya Başbakanı Friedrich Merz (CDU) ile ABD Başkanı Donald Trump arasında dün yapılması planlanan telefon görüşmesi, Trump'ın Almanya'daki seçimlere yönelik tartışmalı bir sosyal medya paylaşımının ardından iptal edildi. Hükümet Sözcüsü Stefan Kornelius, görüşmenin iptaline ilişkin net bir gerekçe açıklamazken, "takvim uyumsuzluğu" ifadesini kullandı. Ancak Alman basınında yer alan haberlere göre, iptalin asıl nedeni Trump'ın aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) partisine açık destek veren paylaşımı oldu.
Trump'tan AfD'ye Destek: "Almanya'nın Geleceği İçin Doğru Adım"
Donald Trump, kendi sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda, AfD'yi "Almanya'nın geleceği için doğru adım" olarak nitelendirdi ve partinin göç politikalarını övdü. Trump ayrıca, "Alman halkı artık uyanıyor ve gerçek liderliği istiyor" ifadelerini kullandı. Bu paylaşım, Almanya'da henüz seçim atmosferi taze tutulurken büyük yankı uyandırdı. AfD, anketlerde ikinci sırada yer alıyor ve göç karşıtı söylemleriyle biliniyor.
Alman hükümeti, Trump'ın bu açıklamalarını "Almanya'nın iç işlerine müdahale" olarak değerlendirdi. Hükümet Sözcüsü Kornelius, günlük basın toplantısında yaptığı açıklamada, "Başbakan Merz, yabancı liderlerin Almanya'daki siyasi partilere yönelik açık destek açıklamalarını kabul edilemez bulmaktadır" dedi. Kornelius, görüşmenin iptali için "teknik nedenler" den bahsetse de, diplomatik kaynaklar iptalin doğrudan Trump'ın paylaşımıyla ilgili olduğunu belirtiyor.
Merz'den Sert Mesaj: "Almanya'nın İç İşlerine Karışmayın"
Friedrich Merz, konuyla ilgili doğrudan bir açıklama yapmaktan kaçınsa da, yakın çevresinden edinilen bilgilere göre, Başbakan Trump'a yönelik sert bir mesaj iletti. Merz'in, "Almanya'nın iç işlerine yönelik her türlü müdahaleyi reddediyoruz. Müttefiklerimizden beklediğimiz, demokratik süreçlerimize saygı göstermeleridir" dediği öğrenildi. Bu gelişme, iki ülke arasındaki ilişkilerde son yıllarda yaşanan en ciddi diplomatik gerilimlerden biri olarak yorumlanıyor.
Almanya'da koalisyon ortakları da Trump'ın paylaşımına tepki gösterdi. SPD Genel Başkanı Saskia Esken, "Trump'ın AfD'ye desteği, Almanya'daki demokrasiye yapılmış bir saldırıdır" ifadelerini kullandı. Yeşiller Partisi Eş Başkanı Ricarda Lang ise, "Bu tür provokasyonlar karşısında sessiz kalmayacağız" dedi.
Diplomatik Krizin Arka Planı
Trump'ın AfD'ye yönelik desteği ilk kez bu kadar açık bir şekilde dile getirmesi değil. Daha önce de 2024 yılında yaptığı bir açıklamada, "Almanya'da AfD gibi partiler güçleniyor, bu iyi bir şey" demişti. Ancak bu kez zamanlama son derece hassas. Almanya, erken genel seçimlere hazırlanırken ve Merz hükümeti göreve geleli henüz bir yıl bile olmamışken, Trump'ın bu çıkışı Berlin'de soğuk duş etkisi yarattı.
ABD ile Almanya arasındaki ilişkiler, Trump'ın ilk başkanlık döneminde de ticaret savaşları ve NATO savunma harcamaları konusunda gerginleşmişti. Merz, göreve geldiğinde transatlantik ilişkileri onarma sözü vermiş ve Trump ile yapıcı bir diyalog kurmayı hedeflemişti. Ancak bu son olay, söz konusu hedefin ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor.
Uzmanlar: "Görüşme İptali Bir Sembol"
Uluslararası ilişkiler uzmanları, görüşmenin iptalini sembolik bir adım olarak değerlendiriyor. Berlin merkezli düşünce kuruluşu DGAP'tan Dr. Anna Schmidt, "Merz, Trump'a açıkça 'seninle aynı masaya oturmam' mesajı veriyor. Bu, Almanya'nın egemenliğine ve demokratik süreçlerine ne kadar önem verdiğini gösteriyor" dedi. Schmidt, "Ancak bu iptal, iki ülke arasındaki işbirliğini daha da zorlaştırabilir. Özellikle ticaret ve güvenlik konularında" uyarısında bulundu.
Öte yandan, ABD yönetiminden henüz resmi bir açıklama gelmedi. Beyaz Saray Sözcüsü, görüşmenin iptaliyle ilgili bir soruya "Takvim değişikliği" yanıtını verdi. Trump ise yeni bir paylaşım yapmadı.
Almanya'da Seçim Atmosferi ve AfD'nin Yükselişi
Almanya'da son anketlere göre AfD, %22 oy oranıyla ikinci parti konumunda. CDU/CSU ise %30 civarında. Göçmen karşıtı söylemleriyle bilinen AfD, özellikle doğu eyaletlerinde güçlü. Trump'ın desteği, partinin uluslararası meşruiyet kazanma çabalarına katkı sağlayabilir. Ancak Alman kamuoyunun büyük bölümü, AfD'ye yönelik dış destekten rahatsız. Son bir ankete göre, Almanların %68'i Trump'ın AfD'ye desteğini "kabul edilemez" buluyor.
Merz hükümeti, göç politikasını sıkılaştırma ve ekonomiyi canlandırma vaatleriyle göreve gelmişti. Ancak Trump'ın bu müdahalesi, iç siyasette Merz'i zor durumda bırakabilir. Muhalefet, Merz'i "ABD'ye yeterince sert cevap vermemekle" suçluyor.
Bundan Sonra Ne Bekleniyor?
Diplomatik kaynaklar, iki lider arasındaki görüşmenin önümüzdeki günlerde yeniden planlanabileceğini ancak Trump'ın özür dilememesi halinde bunun zor olduğunu belirtiyor. Almanya Dışişleri Bakanlığı, ABD'ye nota verilip verilmeyeceği konusunda sessizliğini koruyor. ABD'nin Berlin Büyükelçiliği'nden de henüz bir açıklama yok.
Olası senaryolar arasında, Merz'in Trump ile görüşmeyi tamamen askıya alması ve transatlantik ilişkilerde yeni bir denge arayışına girmesi bulunuyor. Ancak uzmanlar, Almanya'nın ABD ile ekonomik ve güvenlik bağlarının kopmasının zor olduğunu vurguluyor.
Trump'ın AfD'ye desteği, sadece Almanya'da değil Avrupa genelinde de yankı buldu. Fransa ve Polonya'dan da benzer endişeler dile getiriliyor. Avrupa Birliği, yabancı liderlerin üye ülkelerin iç siyasetine karışmaması gerektiğini savunuyor. Bu gelişme, Trump'ın Avrupa'ya yönelik politikalarının önümüzdeki dönemde daha da tartışmalı hale geleceğini gösteriyor. Merz'in attığı adım, Almanya'nın diplomatik duruşunu netleştirirken, transatlantik ilişkilerde yeni bir dönemin habercisi olabilir.
