ABD Başkanı Donald Trump, Avrupa Birliği'nin Google'a yaklaşık 1 milyar dolar (yaklaşık 8.5 milyar TL) para cezası vermesine sert tepki gösterdi. Amerikan şirketlerinin hedef alındığını savunan Trump, AB uygulamalarına karşı 301 soruşturması başlatılacağını ve ek gümrük vergilerinin gündeme geleceğini açıkladı. Beyaz Saray'dan yapılan yazılı açıklamada, AB'nin 'adaletsiz' ticari uygulamalarının Amerikan ekonomisine zarar verdiği belirtildi.
Trump'tan sert sözler
Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, 'Avrupa Birliği, harika Amerikan şirketlerimizi hedef almaya devam ediyor. Google'a verilen ceza kabul edilemez. Bu, adil olmayan bir ticaret savaşının parçası. Gereken adımları atacağız.' ifadelerini kullandı. ABD Ticaret Temsilciliği'nin, AB'nin dijital vergi ve rekabet uygulamalarına karşı 1974 tarihli Ticaret Yasası'nın 301. maddesi kapsamında soruşturma başlatacağı kaydedildi. Bu madde, ABD'ye haksız ticari uygulamalara karşı misilleme yetkisi veriyor.
AB'den yanıt: 'Kurallara uygun'
Avrupa Komisyonu Sözcüsü, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, kararın bağımsız düzenleyici kurumlar tarafından alındığını ve hukuka uygun olduğunu savundu. Sözcü, 'Google'ın pazar hakimiyetini kötüye kullanması ve rekabeti engellemesi nedeniyle verilen ceza, tüm şirketler için adil bir oyun alanı sağlamayı amaçlıyor. ABD'nin tehditleri, uluslararası hukuka ve ticaret kurallarına aykırıdır.' dedi. AB uzmanları, taraflar arasında uzun süredir devam eden ticaret geriliminin yeni bir boyut kazandığını belirtiyor.
Google cezasının perde arkası
AB Komisyonu, Google'a 2019 yılında reklamcılık pazarındaki hakim konumunu kötüye kullandığı gerekçesiyle 1.49 milyar euro para cezası vermişti. Cezanın temel nedeni, Google'ın üçüncü taraf web sitelerine reklam verme hizmeti olan AdSense programında rakiplerini engelleyici sözleşme maddeleri kullanmasıydı. Bu karar, AB'nin Amerikan teknoloji devlerine yönelik bir dizi soruşturmasının son halkasıydı. Daha önce Google'a 2018'de 4.34 milyar euro ve 2017'de 2.42 milyar euro ceza kesilmişti. Trump yönetimi, söz konusu cezaları defalarca 'hedefleme' olarak nitelendirmişti.
301 soruşturması ne anlama geliyor?
ABD Ticaret Temsilciliği'nin başlatacağı 301 soruşturması, yabancı ülkelerin ticari uygulamalarını inceleyerek, ABD ticaretine zarar verip vermediğini tespit etmeyi amaçlıyor. Soruşturma sonucunda, ABD, haksız bulduğu uygulamalara karşı ek gümrük vergileri veya kısıtlamalar getirebiliyor. Trump döneminde Çin'e karşı başlatılan 301 soruşturmaları, geniş çaplı bir ticaret savaşını tetiklemişti. Şimdi benzer bir durum AB için gündemde. ABD'li yetkililer, özellikle Fransa'nın dijital vergi planları ve AB'nin yeni teknoloji düzenlemelerine karşı rahatsızlıklarını dile getiriyor.
Etkileri ve sonuçlar
Analistlere göre, bu gerilim küresel ticareti ve teknoloji sektörünü etkileyebilir. Amerikan şirketleri, AB'de faaliyet gösterirken daha fazla düzenlemeyle karşılaşabilirken, ABD'nin misillemeleri Avrupa'nın ihracatını zorlayabilir. Özellikle otomotiv, lüks tüketim malları ve gıda ürünleri gibi sektörler hedeflenebilir. Öte yandan, teknoloji devleri arasında Google, Apple, Amazon ve Facebook gibi şirketler, AB'nin sıkı denetiminden rahatsız. Trump'ın tehdidi, bu şirketlerin lehine bir gelişme olarak görülse de, uzun vadede daha karmaşık bir ticari ilişkiye işaret ediyor.
Değerlendirme
Trump'ın bu çıkışı, ABD-AB ticari ilişkilerinde yeni bir krizi işaret ediyor. Her iki taraf da kendi meşruiyetini savunurken, aslında küresel teknoloji düzenlemesi konusunda derin bir anlaşmazlık yaşanıyor. AB, pazarın adilliğini ve tüketici haklarını ön planda tutarken, ABD kendi şirketlerinin korunması gerektiğini savunuyor. Bu çatışma, yalnızca iki dev arasında değil, dijital ekonominin geleceği açısından da belirleyici olacak. Tarafların diyalog ve uzlaşı arayışına girmemesi halinde, gümrük savaşları küresel büyümeyi tehdit edebilir.
