ABD'de Başkan Donald Trump'ın resminin yer aldığı 250 dolarlık yeni banknotların basılması için girişimlerin hızlandığı iddia edildi. Washington Post'un haberine göre Trump'a yakın üst düzey isimler, bu projeyi hayata geçirmek için Hazine Bakanlığı nezdinde yoğun bir lobi faaliyeti yürütüyor. Eğer plan gerçekleşirse, Trump resmi bulunan ilk 250 dolarlık banknot ABD para tarihinde bir ilk olacak.
Girişimin perde arkası
Washington Post'un konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberde, Trump yönetimine yakın bazı iş insanları ve siyasi danışmanların, 250 dolarlık banknot fikrini birkaç aydır gündemde tuttuğu belirtiliyor. Kaynaklar, bu girişimin temel amacının Trump'ın ikonik bir figür olarak kalıcılığını pekiştirmek olduğunu ifade ediyor. Banknotun üzerinde Trump'ın profili ve imzasının yer alması planlanırken, arka yüzünde ise Beyaz Saray ya da Özgürlük Anıtı gibi sembollerin kullanılması değerlendiriliyor.
ABD Merkez Bankası (Fed) yetkilileri ise konuya temkinli yaklaşıyor. Fed'in para basma yetkisi Hazine Bakanlığı'na ait olmakla birlikte, yeni bir banknot değerinin piyasaya sürülmesi için Kongre onayı gerekiyor. Şu anda dolaşımda olan en yüksek değerli banknot 100 dolar. 250 dolarlık banknot fikri, enflasyonist baskılar ve küresel dolar talebi gerekçe gösterilerek daha önce de tartışılmış ancak somut bir adım atılmamıştı.
Tarihi bir tartışma
ABD'de banknotlar üzerinde yaşayan başkanların resminin bulunması yaygın bir uygulama değil. Geleneksel olarak, bir başkanın banknotta yer alabilmesi için ölmüş olması gerekiyor. Örneğin, 1 dolarlık banknotta George Washington, 5 dolarlık banknotta Abraham Lincoln, 10 dolarlık banknotta Alexander Hamilton (ki o bir başkan değil) ve 20 dolarlık banknotta Andrew Jackson yer alıyor. 50 dolarlık banknot Ulysses S. Grant, 100 dolarlık banknot ise Benjamin Franklin'e ait. Franklin de başkan değil. Trump'ın yaşarken banknota basılması, bu geleneği bozacak ve hukuki tartışmalara yol açabilecek bir adım olarak görülüyor.
Bununla birlikte, ABD Hazine Bakanlığı daha önce de benzer yenilikler gündeme geldiğinde, banknot tasarımının değiştirilmesinin ulusal semboller ve tarihsel figürlerle ilgili hassasiyetler taşıdığını belirtmişti. 2020 yılında Harriet Tubman'ın 20 dolarlık banknotta yer alması planlanmış ancak Trump döneminde bu plan rafa kaldırılmıştı. Şimdi ise Trump'ın kendi banknotu fikri, siyasi kutuplaşmayı daha da derinleştirebilir.
Ekonomistler ise 250 dolarlık banknotun pratik faydaları konusunda ikiye bölünmüş durumda. Bazıları, yüksek değerli banknotların kara para aklama ve yasa dışı faaliyetlerde kullanımını kolaylaştırabileceğini savunurken, diğerleri nakit taşıma maliyetini azaltacağını ve enflasyon karşısında daha dayanıklı olduğunu öne sürüyor. Ancak şu an için somut bir yasa tasarısı bulunmuyor ve proje daha çok siyasi bir sembol olarak değerlendiriliyor.
Bağımsız bir değerlendirme olarak, Trump'ın 250 dolarlık banknotu, ABD'de lider kültü ve para birimi arasındaki ilişkiyi yeniden gündeme taşıyor. Bu girişim, Trump'ın popülist söylemlerinin bir yansıması olarak görülebileceği gibi, Amerikan siyasetindeki kişiselleştirme eğiliminin de bir örneği. Geçmişte de benzer fikirler ortaya atılmış ancak Kongre'nin onayı ve toplumsal kabul gibi engellere takılmıştı. Bu kez de projenin hayata geçip geçmeyeceği, siyasi irade ve kamuoyu baskısına bağlı görünüyor.
