İzmir'de bir sürücünün açtığı davada Danıştay, trafik cezalarının erken ödenmesi halinde uygulanan %25 indirimin hukuka aykırı olduğuna karar verdi. Emsal niteliğindeki karar, milyonlarca sürücüyü yakından ilgilendiriyor. Karara göre, erken ödeme indirimi, cezanın caydırıcılığını azalttığı ve eşitlik ilkesini zedelediği gerekçesiyle iptal edildi. Davacı sürücü, 2022 yılında kendisine kesilen trafik cezasını erken ödeyerek %25 indirimden yararlandı ancak daha sonra cezaya itiraz etti. Danıştay, itirazı değerlendirirken indirimin anayasal dayanağını sorguladı.
Erken ödeme indirimi neden iptal edildi?
Danıştay 8. Dairesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun ilgili maddesini Anayasa'ya aykırı bularak iptal başvurusunda bulundu. Yüksek mahkeme, erken ödeme indiriminin, cezaların caydırıcılık özelliğini ortadan kaldırdığını belirtti. Kararda, 'Trafik cezaları, toplumda trafik kurallarına uyulmasını sağlamak amacıyla belirlenir. İndirim uygulaması, bu amacı zayıflatmaktadır' ifadelerine yer verildi. Ayrıca, indirimin sadece erken ödeyenlere tanınması, mali durumu iyi olmayan sürücüler aleyhine eşitsizlik yarattığı için eşitlik ilkesine aykırı bulundu. Karar, tüm idari para cezalarını kapsayacak şekilde geniş yorumlanabilir.
Milyonlarca sürücüyü ilgilendiren detay
Danıştay'ın kararı, daha önce erken ödeme indirimi alan sürücüler için de geçmişe dönük etkili olabilir. Uzmanlar, cezalarını erken ödeyerek indirimden yararlanan kişilerin, farkın iadesi için dava açabileceğini belirtiyor. Ancak bu sürecin mahkemelerde uzun sürebileceği uyarısı yapılıyor. Karar, trafik cezalarının ödenme biçimini kökten değiştirecek. Artık sürücüler, cezalarını erken ödeseler bile herhangi bir indirim alamayacak. Bu durumun, cezaların zamanında ödenme oranını düşürmesi bekleniyor. İçişleri Bakanlığı'nın karar üzerine yeni bir düzenleme yapması gündemde.
Bağlam ve değerlendirme
Danıştay'ın bu kararı, trafik cezalarının caydırıcılığı konusunda önemli bir dönüm noktası. Erken ödeme indirimi, 2018 yılında getirilmiş ve o tarihten bu yana milyonlarca sürücü bu haktan yararlanmıştı. Karar, sadece trafik cezalarını değil, benzer nitelikteki diğer idari para cezalarını da etkileyebilir. Öte yandan, bu kararın ardından Hazine'nin erken ödeme indiriminden doğan gelir kaybının önüne geçilmesi, kamu maliyesine olumlu yansıyabilir. Ancak sürücülerin ceza yükü artarken, trafik güvenliği açısından olumlu sonuçlar doğurup doğurmayacağı tartışma konusu. Karar, trafik kurallarına uyum konusunda daha sıkı bir denetim ve daha yüksek cezaların yolunu açabilir.
