Sırbistan'ın başkenti Belgrad'da oynanan Kızılyıldız-Partizan derbisinde, 1995'te 8 bin 372 Boşnak sivilin katledildiği Srebrenitsa Soykırımı'nın baş sorumlusu Ratko Mladic'in dev görseliyle koreografi yapıldı. Trabzonspor'un UEFA Avrupa Ligi'ndeki rakiplerinden Kızılyıldız'ın taraftarları, savaş suçlusu lehine tezahürat ederken, kulübün sosyal medya hesaplarından paylaşılan görüntüler uluslararası kamuoyunda infial yarattı.
Derbide Srebrenitsa Provokasyonu
Kızılyıldız ile Partizan arasındaki ebedi derbi, bu kez futbolun sınırlarını aşan bir provokasyona sahne oldu. Karşılaşma öncesinde stadyumun tribünlerinde açılan dev pankartta, Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından soykırım suçundan müebbet hapis cezasına çarptırılan Ratko Mladic'in portresi yer aldı. Görselin çevresine Sırp milliyetçisi semboller ve Mladic lehine sloganlar eşlik etti. Tribünlerden yükselen tezahüratlar, sosyal medyada hızla yayılırken, Kızılyıldız Kulübü de bu anları resmi hesaplarından paylaşarak tepkilerin odağına oturdu.
Srebrenitsa Soykırımı, 1995 yılının Temmuz ayında Ratko Mladic komutasındaki Bosna Sırp ordusunun, Birleşmiş Milletler'in güvenli bölge ilan ettiği Srebrenitsa'da 8 binden fazla Boşnak erkeği ve genci katletmesiyle yaşandı. Uluslararası mahkemeler bu eylemi soykırım olarak nitelendirdi. Mladic, 2017'de Lahey'deki Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından soykırım, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlardan mahkûm edildi.
Trabzonspor Cephesinden İlk Tepkiler
Olayın ardından Trabzonspor camiası ve taraftarları, sosyal medyada tepkilerini dile getirdi. Bordo-mavili kulübün, UEFA nezdinde girişimde bulunup bulunmayacağı henüz netlik kazanmadı. Trabzonspor, UEFA Avrupa Ligi'nde Kızılyıldız ile aynı grupta yer alıyor ve iki takım arasındaki müsabakalar öncesinde bu tür provokasyonların yaşanması, güvenlik endişelerini artırıyor. UEFA'nın, stadyumda yaşanan ırkçı ve ayrımcı görüntülerle ilgili disiplin soruşturması başlatması bekleniyor.
Kızılyıldız Kulübü'nden henüz resmi bir açıklama gelmedi. Ancak sosyal medya hesaplarından paylaşılan görüntüler, kulübün koreografiyi onayladığı veya en azından engellemediği yönünde yorumlandı. Sırbistan'da futbol tribünlerinde milliyetçi sembollerin kullanımı sık sık tartışma konusu oluyor; özellikle Kızılyıldız ve Partizan taraftar grupları arasındaki rekabet, zaman zaman etnik gerilimi körüklüyor.
UEFA ve Uluslararası Kurumlardan Gelebilecek Yaptırımlar
UEFA Disiplin Kurulu, ırkçılık, ayrımcılık ve nefret söylemi içeren eylemleri ağır şekilde cezalandırıyor. Daha önce benzer olaylarda kulüplere para cezası, seyircisiz oynama ve hatta turnuvadan men gibi yaptırımlar uygulandı. Kızılyıldız'ın bu görüntülerle ilgili olarak UEFA'dan ciddi bir yaptırım alması gündemde. Ayrıca Avrupa'daki Boşnak dernekleri ve insan hakları örgütleri, konuyu uluslararası platformlara taşıyacaklarını duyurdu.
Srebrenitsa soykırımı, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana Avrupa'da işlenen en büyük toplu katliam olarak kabul ediliyor. Her yıl 11 Temmuz'da anma törenleri düzenleniyor ve kurbanlar için adalet arayışı sürüyor. Futbol sahalarında soykırım suçlusunu yücelten görsellerin kullanılması, sadece spor etiğine değil, aynı zamanda uluslararası hukuka ve insan haklarına da aykırı.
Futbolun Siyasetle Kesiştiği Nokta
Balkanlar'da futbol, tarihsel olarak milliyetçi duyguların ve etnik kimliklerin ifade edildiği bir alan oldu. Yugoslavya'nın dağılmasının ardından stadyumlar, siyasi mesajların verildiği mekânlara dönüştü. Kızılyıldız ve Partizan arasındaki derbilerde sık sık etnik gerilim yaşanıyor. Ancak bu kez olay, uluslararası bir boyut kazanarak Trabzonspor gibi yabancı bir kulübü de doğrudan ilgilendiriyor.
Trabzonspor'un Avrupa macerasında Kızılyıldız ile oynayacağı maçlar öncesinde, bordo-mavili yönetimin UEFA ve Sırp makamlarından güvence istemesi bekleniyor. Ayrıca Türkiye'deki futbol kamuoyu, bu tür provokasyonlara karşı ortak bir duruş sergilenmesi gerektiğini vurguluyor. Sporun birleştirici gücü, nefret söylemiyle gölgelenmemeli.
Sonuç olarak, futbol sahalarında işlenen bu tür eylemler, maçın sonucundan bağımsız olarak derin yaralar açıyor. Srebrenitsa kurbanlarının anısına saygı gösterilmesi ve benzer provokasyonların önlenmesi için kulüplere, taraftarlara ve yöneticilere büyük sorumluluk düşüyor. UEFA'nın alacağı karar, sadece bu olayla sınırlı kalmayıp gelecekteki benzer girişimlere caydırıcılık sağlayacak.
