Trabzon 5. Asliye Hukuk Mahkemesi, adli yargı kolunda yer alan ve belirli hukuki uyuşmazlıkları çözmekle görevli bir mahkemedir. Trabzon Adliyesi bünyesinde faaliyet gösteren bu mahkeme, 2019 yılında yapılan adli teşkilat düzenlemesiyle kurulmuş olup, 2020 yılı itibarıyla aktif olarak görev yapmaya başlamıştır. Mahkemenin görev alanına; alacak davaları, tapu iptali ve tescil davaları, mirasçılık belgesi, ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu), kamulaştırma bedel tespiti gibi çeşitli hukuk davaları girmektedir. Peki, bu mahkemede dava açmak isteyen bir vatandaş hangi adımları izlemelidir? İşte detaylı rehber.
Trabzon 5. Asliye Hukuk Mahkemesi Görev Alanı ve Başvuru Şartları
Asliye hukuk mahkemeleri, sulh hukuk mahkemelerinin görevi dışında kalan ve özel mahkeme niteliği taşımayan tüm hukuk davalarına bakar. Trabzon 5. Asliye Hukuk Mahkemesi de bu kapsamda, dava değeri ne olursa olsun, aşağıdaki dava türlerinde yetkilidir:
- Alacak davaları (kredi kartı, fatura, aidat, kira alacağı vb.)
- Tapu iptali ve tescil davaları
- Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) talepleri
- Ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu) davaları
- Kamulaştırma bedel tespiti ve tescil davaları
- Menfi tespit ve istirdat davaları
- Kat mülkiyeti kaynaklı uyuşmazlıklar (ortak alanlara müdahale vb.)
- Haksız fiil kaynaklı tazminat davaları (maddi/manevi)
- Sözleşmeden kaynaklanan davalar (satış vaadi, önalım hakkı vb.)
Dava açabilmek için öncelikle arabuluculuk dava şartına tabi uyuşmazlıklarda (ticari alacaklar, kira alacakları, ortaklığın giderilmesi vb.) arabuluculuk sürecinin tamamlanması gerekir. Arabuluculuk sonucunda anlaşma sağlanamazsa, arabuluculuk anlaşmazlık belgesi ile birlikte dava açılabilir. Ayrıca, dava dilekçesinde HMK 119. maddede belirtilen zorunlu unsurların (tarafların ad-soyad, TC kimlik numarası, adresleri, dava konusu, açık talepler, hukuki sebepler, deliller, imza) eksiksiz yer alması gerekir.
Dava Açma Süreci ve Gerekli Belgeler
Trabzon 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde dava açmak için izlenecek adımlar şunlardır:
- Yetkili mahkemenin belirlenmesi: Genel yetki kuralı, davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Ancak bazı davalarda (örn. taşınmazla ilgili davalarda taşınmazın bulunduğu yer) özel yetki kuralları geçerlidir. Trabzon 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin yetkili olup olmadığı, dava konusuna göre değerlendirilmelidir.
- Arabuluculuk şartı: Dava şartı arabuluculuğa tabi uyuşmazlıklarda, dava açmadan önce arabulucuya başvurulmalı ve anlaşmazlık tutanağı alınmalıdır.
- Dava dilekçesinin hazırlanması: Dilekçe, mahkeme kalemine hitaben yazılmalı, tarafların bilgileri, dava konusu, açık talepler, hukuki sebepler, deliller ve imza yer almalıdır. Dilekçe örneği adliye kaleminden veya UYAP üzerinden temin edilebilir.
- Harç ve gider avansı: Dava açılırken başvurma harcı, peşin nispi harç (dava değerine göre) ve gider avansı yatırılmalıdır. Harç muafiyeti olan davalar (örn. nafaka, velayet) istisnadır. Güncel harç tutarları her yıl yeniden değerleme oranında artırılır; 2023 yılı için başvurma harcı 179,90 TL'dir (bu tutar yıllara göre değişebilir).
- Dosyanın açılması: Dilekçe ve ekleri, Trabzon Adliyesi'ndeki 5. Asliye Hukuk Mahkemesi kalemine teslim edilir veya UYAP üzerinden e-imza ile gönderilir. Kalem, dosyayı kaydeder ve esas numarası verir.
- Tensip ve duruşma günü: Mahkeme, dilekçeyi inceledikten sonra tensip zaptı düzenler ve duruşma günü belirler. Duruşma günü taraflara tebliğ edilir.
Gerekli belgeler arasında; dava dilekçesi (asıl ve ekleri), kimlik fotokopisi, vekaletname (avukat aracılığıyla açılıyorsa), arabuluculuk anlaşmazlık tutanağı (varsa), dava konusuna ilişkin deliller (sözleşme, tapu, fatura, yazışmalar vb.) yer alır. Dava dilekçesine ek olarak, delil listesi de sunulmalıdır.
Duruşma Takibi ve Sonuç
Dava açıldıktan sonra, duruşma tarihleri UYAP e-devlet kapısı üzerinden takip edilebilir. Trabzon 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde duruşmalar genellikle 2-3 ay arayla yapılır; dosyanın yoğunluğuna göre bu süre uzayabilir. Duruşmalara bizzat katılabileceğiniz gibi, avukatınız aracılığıyla da temsil edilebilirsiniz. Mahkeme, tarafların sunduğu delilleri değerlendirir, tanıkları dinler, bilirkişi incelemesi yaptırabilir. Yargılama sonunda gerekçeli karar yazılır ve taraflara tebliğ edilir. Karara karşı istinaf yolu (Bölge Adliye Mahkemesi) açıktır; istinaf süresi tebliğden itibaren 2 haftadır.
Değerlendirme
Trabzon 5. Asliye Hukuk Mahkemesi, bölgedeki hukuki uyuşmazlıkların çözümünde önemli bir işleve sahiptir. Ancak dava süreçlerinin uzunluğu ve usul kurallarının karmaşıklığı, vatandaşların profesyonel hukuki destek almasını gerekli kılmaktadır. Özellikle arabuluculuk şartı, dava açmadan önce alternatif çözüm yollarının tüketilmesini zorunlu kılarak mahkemelerin iş yükünü azaltmayı hedefler. Yine de her dava kendine özgü koşullar taşıdığından, somut olayın özelliklerine göre hareket etmek ve bir avukattan danışmanlık almak en doğru yaklaşımdır. Trabzon Adliyesi'nde 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin yanı sıra diğer asliye hukuk mahkemeleri de faaliyet göstermekte olup, dava açmadan önce doğru mahkemenin belirlenmesi büyük önem taşır.
