Antalya'nın Akseki ve İbradı ilçelerindeki Toros Dağları'nın yüksek kesimlerinde kendiliğinden yetişen taş erik, yöre halkı için hem geleneksel bir lezzet hem de önemli bir gelir kaynağı haline geldi. 'Dağ eriği' ve 'yaban eriği' olarak da bilinen bu ekşi meyve, olgunlaştığı dönemde dağlardan tek tek toplanarak reçel ve kurutmalık olarak işleniyor. Kilosu 500 liradan alıcı bulan taş erik, zorlu toplama koşulları ve uzun kaynatma süreci nedeniyle bölgenin en değerli ürünlerinden biri.
Zorlu Toplama ve İşleme Süreci
Toros Dağları'nın 1000-1500 metre rakımlı yamaçlarında yetişen taş erik, haziran ayının sonundan ağustos ortasına kadar toplanıyor. Yöre sakinleri, sabahın erken saatlerinde dağlara çıkarak dikenli çalılar arasından tek tek erik topluyor. Toplanan erikler, geleneksel yöntemlerle işleniyor. Reçel yapımı için erikler önce yıkanıyor, ardından büyük kazanlarda odun ateşinde tam 11 saat kaynatılıyor. Bu uzun kaynatma işlemi, eriğin kendine has ekşi tadını ve koyu kırmızı rengini korumasını sağlıyor. Kurutmalık için ise erikler güneşte 3-4 gün bekletilerek nemi alınıyor.
Akseki'de yaşayan 65 yaşındaki Ayşe Demir, "Bu erik bizim için adeta altın değerinde. Toplaması çok zor, çalıların arasından tek tek seçmeniz gerekiyor. Ama lezzeti ve şifası her şeye değer. Reçelini yapan komşularımız kilosunu 500 liradan satıyor, yine de yetiştiremiyoruz" dedi. Demir, taş eriğin özellikle solunum yolları rahatsızlıklarına iyi geldiğine inanıldığını da sözlerine ekledi.
Bölge Ekonomisine Katkı ve Gelecek
İbradı ilçesinde taş erikten elde edilen ürünler, hem yerel pazarlarda hem de internet üzerinden satışa sunuluyor. Yöredeki kadın kooperatifleri, erik reçeli ve kurutulmuş erik üretimini artırarak markalaşma yolunda ilerliyor. Akseki Ziraat Odası yetkilileri, son yıllarda taş eriğe olan talebin arttığını ve bunun bölge çiftçisi için umut verici olduğunu belirtiyor. Ancak iklim değişikliği ve orman yangınları, bu doğal mirası tehdit ediyor. 2021 yılındaki büyük orman yangınlarında bazı eriklik alanlar zarar gördü. Uzmanlar, sürdürülebilir toplama yöntemleri ve yangın önleme çalışmalarıyla bu değerli türün korunması gerektiğini vurguluyor.
Taş erik, sadece bir meyve olmanın ötesinde, Toroslar'ın kültürel dokusunun bir parçası. Yörede düğünlerde, bayramlarda ve özel günlerde ikram edilen erik reçeli, misafirperverliğin simgesi. Bu gizli hazine, doğanın sunduğu eşsiz bir lezzet olarak hem sağlık hem de ekonomi açısından bölgeye değer katmaya devam ediyor.
