Antalya'nın Akseki ilçesinde, Toros Dağları'ndan toplanan andız kozalakları, yaklaşık bir hafta süren zahmetli işlemlerin ardından pekmeze dönüştürülüyor. Beş kilo kozalaktan yalnızca bir kilo andız pekmezi elde edilirken, bu doğal ürünün kilosu 500 liradan alıcı buluyor. Yöre halkının geçim kaynaklarından biri olan andız pekmezi, hem şifa kaynağı olarak görülüyor hem de ekonomik değer taşıyor.
Andız pekmezi nasıl üretiliyor?
Andız pekmezinin üretim süreci, Toros Dağları'nın yüksek kesimlerinde yetişen andız ağaçlarının kozalaklarının toplanmasıyla başlıyor. Sonbahar aylarında toplanan kozalaklar, önce güneşte kurutuluyor. Ardından kozalaklar kırılıp parçalanıyor ve büyük kazanlarda saatlerce kaynatılıyor. Bu kaynatma işlemi sırasında kozalaklardan elde edilen öz su, pekmez kıvamına gelene kadar pişiriliyor. Toplamda yaklaşık bir hafta süren bu meşakkatli süreç sonunda beş kilo kozalaktan sadece bir kilo andız pekmezi elde ediliyor. Üreticiler, andız pekmezinin yapımının büyük emek ve sabır gerektirdiğini belirtiyor.
Şifa kaynağı olarak biliniyor
Andız pekmezi, yöre halkı tarafından özellikle kış aylarında bağışıklık sistemini güçlendirmek, mide rahatsızlıklarına iyi gelmek ve solunum yolu hastalıklarına karşı koruyucu olarak tüketiliyor. İçeriğindeki doğal şekerler, mineraller ve antioksidanlar sayesinde sağlığa faydalı olduğu düşünülüyor. Akseki'de üretim yapan aileler, andız pekmezinin geleneksel yöntemlerle üretildiğini ve katkı maddesi içermediğini vurguluyor.
Ekonomik değeri yüksek
Beş kilo kozalaktan bir kilo pekmez elde edilmesi, ürünün fiyatını da etkiliyor. Andız pekmezinin kilosu 500 liradan satılıyor. Üreticiler, artan maliyetler ve zahmetli üretim süreci nedeniyle bu fiyatın normal olduğunu ifade ediyor. Yörede andız pekmezi üretimi, aile işletmeleri için önemli bir gelir kapısı oluşturuyor. Özellikle son yıllarda doğal ve organik ürünlere olan ilginin artmasıyla birlikte andız pekmezi, şehirlerde de rağbet görüyor. Akseki'de üretilen pekmezler, çevre il ve ilçelerin yanı sıra büyükşehirlere de gönderiliyor.
Geleneksel üretim devam ediyor
Toros Dağları'nın eteklerinde yüzyıllardır sürdürülen andız pekmezi üretimi, kuşaktan kuşağa aktarılan bir gelenek olarak varlığını koruyor. Ancak genç nüfusun kentlere göç etmesi ve üretimin zorluğu, bu geleneğin sürdürülebilirliğini tehdit ediyor. Yine de yöredeki bazı aileler, atalarından öğrendikleri yöntemlerle üretime devam ediyor. Uzmanlar, andız pekmezinin coğrafi işaret tescili alması ve tanıtımının yapılması halinde hem yöre ekonomisine hem de kültürel mirasa katkı sağlayacağını belirtiyor. Doğal ürünlere yönelen tüketiciler için andız pekmezi, hem lezzet hem de sağlık açısından alternatif bir seçenek olarak öne çıkıyor.
