Muhalefet ve sendikaların işsizlik maaşının artırılması ve ödenek koşullarının kolaylaştırılması talepleri sürerken, TBMM'ye sunulan torba yasa teklifi ile İşsizlik Sigortası Fonu'ndan işverenlere destek verilmesi öngörülüyor. İktidar, bu düzenlemeyle istihdamı korumayı hedeflerken, muhalefet fonun işçiler için ayrılan kaynaklarının amacı dışında kullanıldığı eleştirisini yapıyor.
Torba teklifte neler var?
Torba yasa teklifi, işverenlere İşsizlik Sigortası Fonu'ndan belirli şartlar altında destek sağlanmasını içeriyor. Buna göre, işverenlerin çalışanlarını işten çıkarmamaları veya yeni işe alım yapmaları halinde, fon prim gelirlerinden karşılanmak üzere belirli bir oranda destek verilmesi planlanıyor. Düzenleme, özellikle Kovid-19 salgını sonrası artan işsizlik rakamlarını düşürmek ve işletmelerin ayakta kalmasını sağlamak amacını taşıyor. Ancak muhalefet, fonun işçi ve işveren primlerinden oluştuğunu, bu nedenle desteklerin işçilere değil işverene yönlendirilmesinin adil olmadığını savunuyor. CHP ve İYİ Parti milletvekilleri, teklifin Meclis'te görüşülmesi sırasında itirazlarını dile getireceklerini duyurdu.
İşsizlik maaşı tartışması
Türkiye'de işsizlik maaşı, brüt asgari ücretin yüzde 40'ı oranında hesaplanıyor ve 2024 yılı için en düşük işsizlik maaşı 5.839 TL olarak belirlenmişti. Sendikalar, bu miktarın geçim standartlarının oldukça altında kaldığını ve işsizlik ödeneğinin asgari ücrete endekslenmesi gerektiğini belirtiyor. DİSK ve TÜRK-İŞ, işsizlik maaşının en az net asgari ücret seviyesine çıkarılması ve yararlanma süresinin uzatılması talebini yineliyor. Muhalefet partileri de bu talebi Meclis gündemine taşımış durumda. Öte yandan, torba teklifte işsizlik maaşına yönelik herhangi bir iyileştirme yer almıyor, aksine fon kaynaklarının işverene aktarılması muhalefet tarafından 'sosyal devlet anlayışına aykırı' olarak nitelendiriliyor.
Fonun durumu ve eleştiriler
İşsizlik Sigortası Fonu, 2023 yılı sonu itibarıyla 180 milyar TL'nin üzerinde birikime ulaştı. Fonun bu denli büyük olması, muhalefet tarafından işsizlik maaşlarının düşük tutulmasına ve fonun başka amaçlarla kullanılmasına yönelik bir işaret olarak yorumlanıyor. CHP, fonun yalnızca işsizlik maaşı ödemeleri için kullanılması ve hükümetin fonu bütçe açığını kapatmada kullanmaması gerektiğini savunuyor. Torba teklifle birlikte, bu kaynağın işverenlere aktarılması, işçi kesiminde hayal kırıklığı yaratmış durumda.
İktidar kanadı, düzenlemenin işsizliği azaltmaya yönelik geçici bir tedbir olduğunu ve uzun vadede işçilerin de fayda göreceğini belirtiyor. AK Parti Grup Başkanvekili, işverene verilen desteğin işten çıkarmaları engelleyeceğini ve böylece işçilerin işsiz kalmasının önüne geçileceğini ifade etti. Ancak muhalefet, bu argümanı ikna edici bulmuyor ve fonun asıl işlevinden saptığı görüşünde.
Sendikalar ve muhalefet, torba teklifin görüşmeleri sırasında işsizlik maaşı konusunda da düzenleme yapılması için bastıracak. TİSK gibi işveren örgütleri ise teklifi olumlu karşıladıklarını ancak destek miktarlarının yeterliliği konusunda beklentilerinin yüksek olduğunu dile getirdi. Önümüzdeki günlerde genel kurulda görüşülecek olan torba teklifin, Meclis'te yoğun tartışmalara sahne olması bekleniyor.
İşsizlik fonunun işveren destekleri için kullanılması, bir sosyal güvenlik kurumunun temel işlevinin ötesinde bir uygulama olarak değerlendirilebilir. Türkiye'de istihdamın korunması önemli bir hedef olmakla birlikte, fonun asıl amacı olan işsizlik sigortası kapsamında işçilere doğrudan sağlanan yardımların zayıflaması, işsiz kalan bireyler açısından ciddi mağduriyetlere yol açabilir. Bu tartışma, sosyal güvenlik sisteminin işçi mi yoksa işveren mi odaklı olacağı sorusunu da beraberinde getiriyor.
