Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu'nun 81'inci dönem genel görüşmeleri kapsamında New York'taki Türkevi'nde diplomasi trafiğini yakından takip eden A Haber, kritik isimlere mikrofon uzattı. Bu isimlerden biri de eski ABD Büyükelçisi ve Trump'ın yakın çevresinden Tom Barrack oldu. Barrack, A Haber'e yaptığı açıklamada, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile ABD Başkanı Donald Trump arasında bir görüşme ihtimaline ilişkin dikkat çekici ifadeler kullandı. Görüşmenin henüz kesinleşmediğini ancak kapıların açık olduğunu belirten Barrack, diplomatik kanalların aktif olduğunu vurguladı.
Diplomatik temaslar hız kazandı
BM Genel Kurulu marjında gerçekleşen temaslar, Orta Doğu'da tansiyonun yüksek olduğu bir dönemde kritik bir önem taşıyor. İran'ın nükleer programı, bölgesel güvenlik ve yaptırımlar gibi başlıklar, olası bir Pezeşkiyan-Trump görüşmesinin ana gündem maddeleri arasında yer alıyor. Tom Barrack, A Haber'e verdiği demeçte, "Başkan Trump her zaman diyalogdan yana olmuştur. Ancak bu görüşmenin gerçekleşmesi için uygun koşulların oluşması gerekiyor" ifadelerini kullandı. Barrack, İran tarafının da olumlu bir yaklaşım sergilediğini sözlerine ekledi.
Diplomatik kaynaklar, görüşmenin New York'ta değil, ilerleyen günlerde farklı bir üçüncü ülkede yapılabileceğini belirtiyor. Böyle bir buluşmanın, 2020'deki suikast sonrası gerilen ABD-İran ilişkilerinde yeni bir sayfa açabileceği değerlendiriliyor. Ancak İran iç siyasetindeki sertlik yanlısı kanadın bu tür bir görüşmeye mesafeli olduğu biliniyor.
Pezeşkiyan'dan net mesaj: 'Müzakereye hazırız'
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, BM Genel Kurulu'ndaki konuşmasında Batı ile müzakereye hazır olduklarını ancak eşit şartlarda bir diyalog istediklerini dile getirmişti. Pezeşkiyan, "Nükleer anlaşmazlık diplomasi yoluyla çözülebilir. Ancak baskı ve yaptırımlarla değil" demişti. Bu açıklama, Trump yönetiminin himayesindeki bazı çevrelerde olumlu karşılandı. Tom Barrack da A Haber'e yaptığı değerlendirmede, Pezeşkiyan'ın bu sözlerinin bir fırsat penceresi açtığını belirtti.
Öte yandan ABD Dışişleri Bakanlığı'ndan henüz resmi bir açıklama gelmedi. Beyaz Saray Sözcüsü, "Başkan Trump'ın takvimi netleştiğinde kamuoyuyla paylaşılacaktır" demekle yetindi. Uzmanlar, böyle bir görüşmenin gerçekleşmesi halinde bunun 2025'in en önemli diplomatik hamlelerinden biri olacağını ifade ediyor.
Türkevi'ndeki yoğun diplomasi trafiği
A Haber'in New York Türkevi'nden aktardığı bilgilere göre, BM Genel Kurulu nedeniyle birçok ülke temsilcisi ve eski yetkili, Türkevi'ni ziyaret ederek temaslarda bulunuyor. Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleşen görüşmelerde, bölgesel krizler ve insani yardım konuları öne çıkıyor. Tom Barrack da Türkevi'ne gelerek çeşitli diplomatlarla bir araya geldi. Barrack, Türkiye'nin bölgedeki dengeleyici rolüne dikkat çekerek, "Türkiye, ABD ile İran arasında bir köprü olabilir" dedi.
Diplomatik çevreler, Barrack'ın bu sözlerini, olası bir görüşmede Türkiye'nin arabuluculuk rolü üstlenebileceği şeklinde yorumluyor. Ancak İran tarafı, şu ana kadar böyle bir talebi resmen iletmiş değil.
Arka plan: ABD-İran ilişkilerinde kırılgan denge
ABD ile İran arasındaki ilişkiler, 2018'de Trump'ın nükleer anlaşmadan çekilmesiyle başlayan süreçte ciddi şekilde bozuldu. 2020'de İranlı general Kasım Süleymani'nin Bağdat'ta düzenlenen bir saldırıda öldürülmesi, gerilimi zirveye taşıdı. İran, bu saldırıya füze saldırılarıyla karşılık verdi. Sonrasında Joe Biden döneminde dolaylı müzakereler yürütüldü ancak kalıcı bir anlaşma sağlanamadı. Trump'ın ikinci kez başkan seçilmesinin ardından İran, yeni yönetimle diyalog kapısını aralık bıraktığını sinyalini verdi. Pezeşkiyan'ın ılımlı mesajları, Tahran'ın ekonomik sıkıntılar ve iç baskılar nedeniyle dış politikada yumuşama arayışında olduğuna işaret ediyor.
Tom Barrack, Trump'ın eski başkanlık kampanyası sırasında da Orta Doğu konularında danışmanlık yapmış, özellikle Körfez ülkeleriyle ilişkilerde etkili olmuş bir isim. Barrack'ın A Haber'e yaptığı açıklamalar, Trump'ın olası bir görüşmeye sıcak baktığını ancak İran'ın öncelikle nükleer programında şeffaflık sağlaması gerektiğini gösteriyor.
Sonuç: Görüşme olacak mı?
Şu an için kesin bir tarih veya yer açıklanmadı. Ancak Tom Barrack'ın "kapılar açık" mesajı, diplomatik kulislerde hareketliliğe yol açtı. Pezeşkiyan ve Trump'ın önümüzdeki haftalarda bir araya gelme ihtimali, bölgesel dengeler açısından kritik bir eşik olarak görülüyor. Böyle bir görüşme gerçekleşirse, bu sadece iki ülke için değil, tüm Orta Doğu için yeni bir dönemin başlangıcı olabilir. Ancak İran'daki sertlik yanlıları ve ABD Kongresi'ndeki İran karşıtı kanadın bu süreci baltalama potansiyeli de göz ardı edilmemeli. Diplomasi sahnesinde ibre şimdilik diyalogdan yana ancak sürecin kırılgan olduğu açık.
